Κυριακὴ Βαΐων βράδυ

Η Συκή

Ἀρχὴ τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος

Ἀπόψε, ἀγαπητοί μου, μπήκαμε στὴν ἁγία καὶ Μεγάλη Ἑβδομάδα. Σύντομο θὰ εἶνε τὸ κήρυγμά μας. Καὶ δὲν θὰ ἔχῃ ἕνα θέμα· θὰ κάνουμε ἕνα ἀπάνθισμα παίρνοντας διάφορες ἀφορμὲς ἀπὸ τὰ ἱερὰ κείμενα τῶν ἀναγνωσμάτων καὶ τῶν ὕμνων.
Κατ᾿ ἀρχὴν ἂς ἀπαντήσουμε στὸ ἐρώτημα· Γιατί ἡ ἑβδομάδα αὐτὴ ὀνομάζεται Μεγάλη; Δὲν ὠνομάστηκε Μεγάλη διότι ὑπερτερεῖ χρονικῶς. Δὲν διαφέρει σὲ χρόνο, σὲ χρονικὴ διάρκεια, ἀπὸ τὶς ἄλλες ἑβδομάδες, τὶς 52 ἑβδομάδες τοῦ ἔτους. 168 ὧρες ἔχουν καθεμιὰ ἀπὸ τὶς ἄλλες ἑβδομάδες, 168 ὧρες ἔχει καὶ αὐτή. Τότε λοιπὸν γιατί λέγεται Μεγάλη; Ἀπάντησις· διότι τὰ ἱστορικὰ γεγονότα, ποὺ ἑορτάζουμε τὴν ἑβδομάδα αὐτή, εἶνε τρισμέγιστα· εἶνε τὰ σοβαρώτερα γεγονότα στὴν ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητος.


Μεγάλη Ἑβδομάς! Ἐὰν μὲ ρωτήσετε, ποιά εἶνε ἡ πιὸ σημαντικὴ ὥρα τῆς ἀνθρωπότητος ἀφ᾽ ὅτου δημιουργήθηκε ὁ κόσμος μέχρι σήμερα καὶ ποιά θὰ εἶνε μέχρι τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος, θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅτι ἀσφαλῶς μία σημαντικὴ ὥρα εἶνε ὅταν πάνω ἐδῶ στὸν πλανήτη τῆς Γῆς, στὸν γυμνὸ τότε πλανήτη, ἐμφανίστηκε ὁ ἄνθρωπος. Κάποια ὥρα, μοναδικὴ καὶ ἱστορική, ἐμφανίστηκε ἐπάνω στὸν πλανήτη αὐτὸν ὁ ἄνθρωπος, τὸ θαῦμα τῆς δημιουργίας· διότι εἶνε θαῦμα, ἀριστούργημα. Ἀλλ᾿ ἀκόμα σπουδαιότερη ὥρα εἶνε ἡ ὥρα τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς· ἡ ὥρα ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποία ὁ Χριστός, ἀδικημένος, συκοφαντημένος, καταδικασμένος, ἐγκαταλελειμμένος ἀπὸ ὅλους, ἅπλωσε τὰ ἅγια καὶ πανάχραντα χέρια του ἐπάνω στὸ σταυρὸ καὶ εἶπε ἐκεῖνο τὸν δυσερμήνευτο λόγο «Θεέ μου Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;» (Ματθ.27:46), θυσίασε τὴ ζωή του, ἔχυσε σταλαγματιὰ – σταλαγματιὰ τὸ τίμιό του αἷμα καὶ παρέδωσε στὸν οὐράνιο Πατέρα τὴν ἀμόλυντη ψυχή του. Ἐκείνη ἡ στιγμὴ εἶνε ἡ πιὸ σπουδαία, ἡ σπουδαιοτάτη στιγμὴ τῆς ἀνθρωπότητος. Γι᾿ αὐτὸ ἡ ἑβδομάδα αὐτὴ ὀνομάζεται Μεγάλη.


Μεγάλη Ἑβδομάδα! Ὅ,τι ψάλλεται κατὰ τὴ Μεγάλη Ἑβδομάδα, εἶνε ὡραιότατο. Ἀπόψε ἡ ἀκολουθία ἀρχίζει μὲ τὸν προφητικὸ ἐκεῖνο στίχο ποὺ λέει «Δικαιοσύνην μάθετε, οἱ ἐνοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς» (Ἠσ.26:9). Πόσο συγκινεῖ ὁ στίχος αὐτός! Μᾶς συγκινεῖ, διότι ποῦ δικαιοσύνη; Δὲν ὑπάρχει δικαιοσύνη. Ἡ γῆ ἀναστενάζει κάτω ἀπὸ τὸ βάρος ποικίλων ἀδικιῶν. Ὀρθῶς δὲ ἕνας φιλόσοφος εἶπε, ὅτι ἀπὸ τότε ποὺ οἱ Ἀθηναῖοι καταδίκασαν σὲ θάνατο μὲ δηλητηριῶδες κώνειο τὸν φιλόσοφο Σωκράτη, κι ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ οἱ Ἰουδαῖοι κατεδίκασαν στὸν διὰ σταυροῦ θάνατο τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, ἀπὸ τότε, λέει αὐτὸς ὁ φιλόσοφος, χαράχθηκε ἀνεξίτηλο στίγμα στὸν θεσμὸ τῆς ἀνθρώπινης δικαιοσύνης. Ὁ Ναζωραῖος, ἀντὶ νὰ στεφανωθῇ μὲ τὸ στεφάνι τῆς εὐγνωμοσύνης, τῆς δόξης καὶ τῆς λατρείας, στεφανώθηκε μὲ ἀγκάθια!
«Δικαιοσύνην μάθετε, οἱ ἐνοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς». Τὸ αἰσθάνονται ὅλοι οἱ ἄνθρωποι τῆς γῆς, ἰδιαιτέρως ὅμως τὸ αἰσθανόμαστε ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες, ποὺ συνέβη νὰ κρούουμε τὶς θύρες τῶν ἐξουσιαστῶν τοῦ κόσμου, καὶ νὰ μὴ βρίσκουμε δικαιοσύνη· ἡ Ἑλληνικὴ φυλὴ ἀναστενάζει, γιατὶ ὄχι μιὰ φορὰ ἀλλὰ κατ᾿ ἐπανάληψιν ἀδικήθηκε καὶ συνεχίζει νὰ ἀδικῆται ἀπὸ τοὺς ἰσχυροὺς τῆς ἡμέρας.
Καὶ ὁ ἄλλος στίχος εἶνε ἐπίσης σπουδαιότατος, ποὺ λέει· «Πρόσθες αὐτοῖς κακά, Κύριε, πρόσθες αὐτοῖς κακὰ τοῖς ἐνδόξοις τῆς γῆς» (ἔ.ἀ. 26:15). Τί σημαίνει αὐτό; Σημαίνει, ὅτι δικαιοσύνη ἐδῶ μὲν στὴ γῆ δὲν ὑπάρχει, ὑπάρχει ὅμως κάπου ἀλλοῦ. Εἶνε ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος «τὰ πάνθ᾽ ὁρᾷ», τὰ πάντα βλέπει, καὶ τὰ πάντα δικάζει στὸν κατάλληλο καιρό. Ἀπόδειξις οἱ Ἰουδαῖοι, ποὺ διέπραξαν τὸ μεγαλύτερο ἔγκλημα τῶν αἰώνων, σταύρωσαν τὸ Χριστό. Ποιό λοιπὸν ἦταν τὸ τέλος τους; Ἄθλιο. Φώναζαν κάτω ἀπ᾽ τὸ πραιτώριο ἐναντίον τοῦ Ναζωραίου. Ἐνῷ ὁ Πιλᾶτος διαβεβαίωνε, ὅτι «οὐδεμίαν αἰτίαν εὑρίσκω» «ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ» (Ἰωαν.18:38 & Λουκ.23:14), ὅτι ὁ Χριστὸς εἶνε ἀθῷος, ἐκεῖνοι ἐπέμεναν· «Σταύρωσον, σταύρωσον αὐτόν» (Λουκ.23:21). Κι ὅταν ὁ Πιλᾶτος ἔπλυνε τὰ χέρια του λέγοντας «Ἀθῷός εἰμι ἀπὸ τοῦ αἵματος τοῦ δικαίου τούτου», ἐκεῖνοι φώναξαν· «Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ᾿ ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν» (Ματθ.27:24-25). Καὶ πράγματι ἡ κατάρα ἦρθε πάνω στὸ ἔθνος αὐτό. Μέχρι σήμερα εἶνε διασκορπισμένοι στὰ τέσσερα σημεῖα τοῦ ὁρίζοντος. Καὶ τὸ κράτος τους, ποὺ ἵδρυσαν στὴν Παλαιστίνη, βρίσκεται συνεχῶς σὲ διαμάχη. Εἶνε χαρακτηριστικὸ ὅτι, ἐνῷ καὶ τὰ μικρότερα χωριὰ στὴν πατρίδα μας χτίζουν ὡραίους ναούς, αὐτοί, ποὺ κατέχουν τὸ καπιτάλ, τὰ κεφάλαια τοῦ κόσμου, τὶς τράπεζες μὲ τὰ ἑκατομμύρια καὶ δισεκατομμύρια, μέχρι σήμερα τοὐλάχιστον ναὸ δὲν ἔχουν χτίσει.


Αὐτὰ τὰ νοήματα περιέχουν οἱ στίχοι στὴν ἀρχὴ τῆς ἱερᾶς ἀκολουθίας. Παρακάτω ὑπάρχουν καὶ ἄλλα διδάγματα. Ἂς ῥίξουμε μιὰ ματιὰ καὶ στὸ εὐαγγέλιο (βλ. Ματθ. 21:19-43), ποὺ ὁμιλεῖ γιὰ τὴν ξηρανθεῖσα συκῆ. Θὰ χρειαζόταν εἰδικὸ κήρυγμα, ἀλλ᾿ ἐδῶ θὰ πῶ μόνο τὰ ἑξῆς. Ἡ συκῆ εἶνε δέντρο ποὺ εὐδοκιμεῖ στὴ Μεσόγειο, προπαντὸς ὅμως στὰ μέρη ἐκεῖνα τῆς Παλαιστίνης. Ὅλα διδάσκουν, ὅπως εἴπαμε καὶ ἄλλοτε. Φτάνει λοιπὸν κ᾿ ἕνα δέντρο νὰ μᾶς διδάξῃ τὴ σοφία τοῦ Θεοῦ. Γιά φανταστῆτε τί κάνει ἡ συκιά. Ἔχει ῥίζα. Ὅπως σὲ ὅλα τὰ δέντρα, ἡ ῥίζα της βυθίζεται στὸ χῶμα. Κι ἀπὸ ᾿κεῖ τί κάνει; Θαυμαστὸ πρᾶγμα· κάνει ἐκλογή, διαλέγει τὰ ὑλικὰ στοιχεῖα ποὺ τῆς εἶνε ἀναγκαῖα μαζὶ μὲ τὸ νερό. Καὶ μ᾿ αὐτά, ὡς θαυμάσιος ζαχαροπλάστης, κάνει ἕνα μοναδικὸ γλύκυσμα, τὰ ὡραῖα σῦκα. Ἐγὼ ποὺ εἶμαι ἀπὸ τὰ νησιά, τὰ θυμᾶμαι πάντα ἀπὸ τὴ μικρή μου ἡλικία. Καὶ τὸ λέω καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ δὲν θὰ παύσω νὰ τὸ ἐπαναλαμβάνω· Φτάνει μιὰ ῥίζα, ἡ ῥίζα μιᾶς συκιᾶς, ν᾿ ἀποδείξῃ, ὅτι ὑπάρχει Θεός. Ἂς μαζευτοῦν ὅλοι οἱ γεωπόνοι· θὰ κατορθώσουν νὰ φτειάξουν μιὰ ῥίζα; μιὰ ῥίζα συκιᾶς, μιὰ ῥίζα ἐλιᾶς, μιὰ ῥίζα ὁποιουδήποτε δέντρου; Θαυμαστὰ μυστήρια ἔχει ἡ θεία δημιουργία. Λύσε, ἄνθρωπε, τὰ μυστήρια αὐτά, τὰ ὑλικὰ καὶ μικρά, καὶ μετά νὰ ζητᾷς νὰ λύσῃς τὰ μεγάλα μεταφυσικὰ προβλήματα. Ὁ Κύριος πλησίασε τὴ συκιά. Ἅπλωσε τὰ πανάχραντα χέρια του, ἔψαξε δεξιὰ – ἀριστερά, πάνω – κάτω· καρπὸς οὔτε ἕνας. Καὶ τότε καταράστηκε τὴ συκιά. Τί σημαίνει αὐτό; Μισεῖ ὁ Θεὸς τὴ φύσι; Ὄχι βέβαια, τὴν ἀγαπᾷ· ὁ ἴδιος εἶνε ὁ δημιουργὸς τῆς φύσεως, ἐκεῖνος ποὺ δημιούργησε καὶ τὰ δέντρα καὶ τὰ ῥόδα καὶ τὰ πάντα. Ἄλλη εἶνε ἡ σημασία τῆς κατάρας αὐτῆς· δὲν θὰ τὸ ἐξηγήσουμε τώρα. Τώρα μᾶς ἐνδιαφέρει, ὅτι καὶ ἡ ἄψυχη φύσις, σὰν νά ᾽χῃ στόμα, μαρτυρεῖ τὴν ὕπαρξι καὶ τὴ σοφία τοῦ Δημιουργοῦ. Ὅπως εἶπα καὶ ἄλλοτε, ἕνας φυσιοδίφης τῶν νεωτέρων χρόνων, βαδίζοντας μέσα σ᾿ ἕνα κῆπο, ὅπου ὑπῆρχαν ὡραῖα πολύχρωμα καὶ εὐώδη ἄνθη, μιλοῦσε ἂς ποῦμε μαζί τους καὶ χτυπώντας τα ἁπαλὰ μὲ τὸ ῥαβδί του ἔλεγε· Σωπᾶστε, σωπᾶστε πιά· πολύ φωνάζετε, μὲ ξεκουφάνατε!… Κηρύττουν λοιπὸν καὶ αὐτά. Ἀλλ᾿ ἐμεῖς εἴμαστε τυφλοὶ καὶ δὲν βλέπουμε, κουφοὶ καὶ δὲν ἀκοῦμε, καὶ ἡ καρδιά μας δὲν αἰσθάνεται τὰ μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ.


Αὐτὰ κι ἀπὸ τὸ εὐαγγέλιο. Ἕνας δὲ ἀπὸ τοὺς ὕμνους λέει· «Τὰ πάθη τὰ σεπτὰ ἡ παροῦσα ἡμέρα ὡς φῶτα σωστικὰ ἀνατέλλει τῷ κόσμῳ…» (κάθ.). Φῶς εἶνε, λέει, τὰ πάθη τοῦ Κυρίου. Κάθε λεπτομέρεια τῶν παθῶν εἶνε φῶς ποὺ λάμπει σὰν ἥλιος. Ἀλλ᾿ ἐὰν ἐσύ, ἐνῷ ὁ ἥλιος λάμπει, κλείσῃς τὰ παράθυρα τοῦ σπιτιοῦ σου, τότε ἔχεις σκοτάδι. Ποιός φταίει; Ὄχι ὁ ἥλιος βέβαια· σὺ ὁ ἴδιος ἔκλεισες τὰ παράθυρα καὶ δὲν μπαίνει οὔτε μιὰ ἀκτίνα μέσα στὴν ψυχή σου.
Αὐτὰ τὰ λίγα, ἀγαπητοί μου, εἶχα νὰ σᾶς πῶ ἀπόψε. Καί, ἂν θέλῃ ὁ Θεός, αὔριο καὶ μεθαύριο θὰ συνεχίσουμε τὶς σύντομες αὐτὲς διδασκαλίες, ὥστε ὅσοι ἐπιθυμοῦν νὰ μποροῦν ν᾿ ἀκούσουν τὰ ἁπλᾶ λόγια τοῦ γέροντος ἐπισκόπου. Τελειώνω καὶ λέω τὸ ἑξῆς. Μὴν παρακολουθεῖτε ἔτσι ἁπλῶς τὴν ἱερὰ ἀκολουθία. Εἶνε ἀριστουργήματα αὐτά. Ἔχουν μεταφραστῆ καὶ σὲ ἄλλες γλῶσσες· θαύμασαν καὶ ξένοι τὰ νοήματα ποὺ περιέχουν οἱ ἀκολουθίες τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος. Σᾶς συνιστῶ λοιπόν, νὰ προμηθευθῆτε ὅλοι ἢ μιὰ Σύνοψι ἢ ἕνα Συνέκδημο ἢ ἄλλα εἰδικὰ βιβλιαράκια τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος μὲ ἑρμηνεία, ὥστε ὅλοι νὰ παρακολουθοῦμε τὰ ὑπέροχα αὐτὰ λόγια μὲ προσοχή. Ἀμήν.

(†) ἐπισκόπου Φλωρίνης Αὐγουστῖνου Καντιώτη

 

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s