ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΙΤΗ ΒΡΑΔΥ

Ο Ληστης

Τὸ κλειδὶ τοῦ παραδείσου

3ος λόγος τοῦ σταυροῦ

«Ἀμὴν λέγω σοι, σήμερον μετ᾽ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ» (Λουκ. 23,43)

Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ἀγαπητοί μου, ὅπως λέει τὸ Εὐαγγέλιο, εἶνε ὁ μοναδικὸς διδάσκαλος τῶν αἰώνων (βλ. Ματθ. 23,8). Δίδαξε σὲ πολλὰ μέρη, ἀλλὰ τὶς τελευταῖες στιγμὲς τῆς ἐπιγείου ζωῆς του ἄνοιξε σχολεῖο καὶ παρέδωσε μαθήματα – ποῦ; στὸ Γολγοθᾶ! Ὅποιος παρακολουθεῖ μὲ πίστι τὰ μαθήματα αὐτά, γίνεται σοφώτερος ἀπὸ κάθε φιλόσοφο. Πάνω ἀπὸ τὸ σταυρὸ ὁ Χριστὸς ἐξεφώνησε ἑπτὰ λόγους, ποὺ ὁ καθένας τους εἶνε ἕνα θαῦμα. Ἕως τώρα προσπαθήσαμε νὰ ἑρμηνεύσουμε πρακτικὰ τὸν πρῶτο καὶ τὸ δεύτερο λόγο. Τώρα ἂς ἐπιχειρήσουμε νὰ ῥίξουμε ἕνα βλέμμα στὸν τρίτο λόγο τοῦ ἐσταυρωμένου Λυτρωτοῦ μας. Ποιός εἶνε ὁ λόγος αὐτός; Ὅπως γνωρίζετε, μαζὶ μὲ τὸ Χριστὸ σταυρώθηκαν δύο λῃσταί. Εἶχαν διαπράξει ἐγκλήματα, ἡ Ρωμαϊκὴ δικαιοσύνη τοὺς συνέλαβε καὶ τώρα τοὺς τιμωρεῖ· γι᾽ αὐτὸ κρέμονται σὲ σταυροὺς δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ τοῦ Ναζωραίου. Δὲν ἀποκλείεται νὰ τὸν ἔβλεπαν τότε γιὰ πρώτη φορά· ἴσως ὅμως, ὅπως λένε μερικοὶ ἑρμηνευταί, νὰ τὸν εἶχαν ἀκούσει κάποτε ἢ νὰ εἶχε φτάσει μέχρι τὰ κρησφύγετά τους ἡ φήμη του. Ἀλλὰ τώρα εἶνε ἀνάμεσά τους. Στὴν ἀρχὴ καὶ οἱ δύο ἦταν σκληροὶ ἀπέναντί του. Τοῦ ζητοῦσαν νὰ τοὺς σώσῃ μ᾽ ἕνα θαῦμα καὶ νὰ κατεβῇ ἀπὸ τὸ σταυρό· ὁ Χριστὸς δὲν τὸ ἔκανε κι αὐτοὶ τὸν βλαστημοῦσαν. Κατόπιν ὅμως διαφοροποιήθηκαν· ὁ ἕνας συνέχισε τὶς βλασφημίες, ὁ ἄλλος ἦρθε σὲ συναίσθησι καὶ ἄρχισε νὰ ἐπιτιμᾷ τὸν συγκατάδικό του λέγοντας· Μὰ ἐσὺ δὲν φοβᾶσαι τὸ Θεό; ἐμεῖς δικαίως τιμωρούμεθα, «ἄξια γὰρ ὧν ἐπράξαμεν ἀπολαμβάνομεν· οὗτος δὲ οὐδὲν ἄτοπον ἔπραξε». Καὶ ἀπευθυνόμενος στὸ Χριστὸ παρακάλεσε· «Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου» (Λουκ. 23,41-42). Καὶ ὁ Κύριος τοῦ ἀπαντᾷ· «Ἀμὴν λέγω σοι, σήμερον μετ᾽ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ» (Λουκ. 23,43). Αὐτὸς εἶνε ὁ τρίτος λόγος τοῦ σταυροῦ.

Αὐτό, ἀγαπητοί μου, ποὺ συνέβη τότε ἐκεῖ στὸ Γολγοθᾶ, ἀφοῦ ὁ ἄνθρωπος πλάστηκε ἐλεύθερος, θὰ ἐπαναλαμβάνεται διὰ μέσου τῶν αἰώνων. Οἱ ἄνθρωποι ἀπέναντι στὸ Χριστὸ διαχωρίζονται· ἄλλοι τὸν δοξολογοῦν, ἄλλοι τὸν βλασφημοῦν. Τὸ σχῆμα αὐτὸ θὰ ὑπάρχῃ πάντοτε· ὁ ἅγιος Συμεὼν ὁ θεοδόχος προφήτευσε, ὅτι ἐμπρὸς στὸ Βρέφος ποὺ ἐβάσταζε στὴν ἀγκάλη του ἄλλοι θὰ ἀπιστήσουν καὶ θὰ χαθοῦν, ἄλλοι θὰ πιστέψουν καὶ θὰ σωθοῦν (βλ. Λουκ. 2,34). Τὸ κήρυγμα γιὰ τὸν ἐσταυρωμένο Λυτρωτὴ τοῦ κόσμου, ὅπως λέει καὶ ὁ ἀπόστολος Παῦλος, εἶνε γιὰ ἄλλους μὲν «ὀσμὴ θανάτου», καὶ γιὰ ἄλλους «ὀσμὴ ζωῆς» αἰωνίου (βλ. Β΄ Κορ. 2,16). Βλέπουμε λοιπὸν ὅτι ὁ ἐκ δεξιῶν λῃστὴς ἐκεῖ στὸ σταυρὸ ἦρθε σὲ κατάνυξι, ἄνοιξαν τὰ μάτια του, εἶδε τὴν ἀλήθεια, καὶ μέσα σὲ μικρὸ διάστημα ἔτρεξε, ἔφτασε καὶ πέτυχε τὸ σκοπὸ τῆς ζωῆς του ἐπὶ τῆς γῆς. Μολονότι ἀκίνητος στὸ σταυρό, ἔκανε τρία μεγάλα βήματα. Πρῶτον, συντετριμμένος καὶ ταπεινωμένος, συναισθάνθηκε τὴν ἁμαρτωλότητά του καὶ ἐξωμολογήθηκε τὴν ἐνοχή του. Τὰ λόγια του «Καὶ ἡμεῖς μὲν δικαίως· ἄξια γὰρ ὧν ἐπράξαμεν ἀπολαμβάνομεν» εἶνε λόγια αὐτομεμψίας. Αὐτομεμψία εἶνε τὸ νὰ κατηγορῇ κανεὶς τὸν ἑαυτό του καὶ ἀποτελεῖ ἰσχυρὸ πνευματικὸ ὅπλο κατὰ τοῦ κακοῦ ποὺ φωλιάζει μέσα μας. Ἡ αὐτομεμψία ἀκολουθεῖ μετὰ τὴν αὐτογνωσία, μετὰ τὸ «γνῶθι σαυτὸν» τῶν ἀρχαίων. Ὁ ἁμαρτωλὸς ἄνθρωπος εἶνε συνήγορος τοῦ ἑαυτοῦ του καὶ εἰσαγγελεὺς ποὺ ἀπευθύνει κατηγορῶ κατὰ τῶν ἄλλων. Ὁ λῃστὴς ὅμως δὲν κατηγόρησε κανένα ἄλλον (π.χ. τὴν κοινωνία, γονεῖς, δασκάλους, ἄρχοντες, ἱερεῖς κ.λπ.) παρὰ μόνο τὸν ἑαυτό του. Δὲν εἶπε, Δὲν φταίω ἐγώ, μέσα σὲ τέτοιο κόσμο ἀνατράφηκα. Γιατὶ εἶνε ἀλήθεια ὅτι ὁ ἄνθρωπος, παρ᾽ ὅλη τὴν κακὴ ἐπιρροὴ τοῦ περιβάλλοντος, ἔχει ἀπὸ τὸ Θεὸ τὴ δύναμι ν᾽ ἀντισταθῇ καὶ νὰ νικήσῃ τὸ κακό, ὅπως π.χ. ὁ Νῶε τὸν καιρὸ τοῦ κατακλυσμοῦ καὶ ὁ Λὼτ στὰ Σόδομα. Ὁ ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλὸς λέει· «Ψυχὴ καὶ Χριστὸς σᾶς χρειάζονται· αὐτὰ τὰ δυό, ὅλος ὁ κόσμος νὰ πέσῃ ἐπάνω σας, δὲν μπορεῖ νὰ σᾶς τὰ πάρῃ, ἐκτὸς μόνο ἂν τὰ δώσετε μόνοι σας».

Δεύτερον, ἀναγνώρισε καὶ διακήρυξε τὴν ἀναμαρτησία τοῦ Χριστοῦ. Τὰ λόγια του «Οὗτος οὐδὲν ἄτοπον ἔπραξε» εἶνε ὁμολογία πίστεως στὸν ἀναμάρτητο Σωτῆρα τοῦ κόσμου. Γιὰ νὰ σωθῇ κανεὶς πρέπει νὰ πιστέψῃ στὸ Χριστό, νὰ ὁμολογήσῃ τὴ θεότητά του καὶ νὰ βαπτισθῇ στὸ ὄνομά του. Ὁ λῃστὴς μέσα σὲ μικρὸ διάστημα ἐγνώρισε τὸ Χριστό, τὸν ὡμολόγησε ἀναμάρτητο Σωτῆρα καὶ Θεό, καὶ ζήτησε νὰ λάβῃ τὸ ἔλεός του.

Τὸ τρίτο βῆμα του ἦταν ἡ θερμὴ παράκλησις «Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου» (Λουκ. 23,42). Ὁ λόγος αὐτός, ὅπως βεβαιώνει ἡ Ἐκκλησία μας, ἔγινε τὸ κλειδὶ μὲ τὸ ὁποῖο ὁ λῃστὴς ἄνοιξε τὶς κλειστὲς πύλες τοῦ παραδείσου. Τὴ Μεγάλη Παρασκευὴ ἀκοῦμε στὸ συναξάρι τὸν στίχο· «Κεκλεισμένας ἤνοιξε τῆς Ἐδὲμ πύλας βαλὼν ὁ λῃστὴς κλεῖδα τὸ “Μνήσθητί μου”». Ἡ παράκλησίς του ἔγινε δεκτή. Ἀπόδειξις εἶνε ἡ βεβαίωσις ποὺ ἔλαβε ἀπὸ τὰ χείλη τοῦ Ἐσταυρωμένου· «Ἀμὴν λέγω σοι, σήμερον μετ᾽ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ» (Λουκ. 23,43). Γιὰ πολλὲς λῃστεῖες ἦταν ἄξιος καταδίκης ὁ ἐκ δεξιῶν κακοῦργος. Πρόλαβε ὅμως πρὶν ξεψυχήσῃ νὰ κάνῃ καὶ μία «λῃστεία» εὐλογημένη· στὸ «παραπέντε» ἅρπαξε τὸν παράδεισο!

Οἱ ἄλλοι λόγοι τοῦ σταυροῦ εἶνε εἴτε προσευχὴ – συνομιλία μὲ τὸν οὐράνιο Πατέρα, εἴτε παραγγελία σὲ ἀγαπητὰ πρόσωπα, εἴτε προσωπικὴ ἔκφρασις· ὁ τρίτος αὐτὸς λόγος του εἶνε ἡ κατάληξις ἑνὸς διαλόγου· «Σήμερον μετ᾽ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ». Τί συμπεραίνουμε ἀπὸ τὰ λόγια αὐτά· Ὁ Ἐσταυρωμένος μὲ τὸ «Ἀμὴν λέγω σοι» βεβαιώνει, ὅτι αὐτὸς εἶνε ὁ κυρίαρχος τῆς οὐρανίου βασιλείας, ἐκεῖνος ποὺ κρίνει καὶ ἀποφασίζει ποιός εἶνε ἄξιος νὰ εἰσέλθῃ στὸν παράδεισο. Μπορεῖ ὡς ἄνθρωπος τὴν ὥρα αὐτὴ νά ᾽νε καθηλωμένος ἐπὶ τοῦ σταυροῦ· ὡς Θεὸς ὅμως δὲν παύει νά ᾽νε αὐτὸς ποὺ μέσα στὸ τρυπημένο χέρι του κρατάει τὴ ζωὴ ὅλων τῶν ὄντων, τὶς οὐράνιες σφαῖρες καὶ τοὺς γαλαξίες, καὶ πρὸ παντὸς τὴν ἐξουσία τοῦ παραδείσου. Τὸ «σήμερον», ποὺ λέει, γιὰ τὸν Ἴδιο μὲν δὲν σημαίνει ὅτι ἕως τώρα δὲν ἦταν στὸν παράδεισο καὶ θὰ εἰσέλθῃ τώρα ἐκεῖ μαζὶ μὲ τὸ λῃστή. Ὄχι. Ὁμιλεῖ ὡς ἄνθρωπος. Διότι ὡς Θεὸς δὲν ἔλειψε ποτέ ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπως λέει ὁ γνωστὸς ὕμνος τῆς Διακαινησίμου· «Ἐν τάφῳ σωματικῶς, ἐν ᾅδου δὲ μετὰ ψυχῆς ὡς Θεός, ἐν παραδείσῳ δὲ μετὰ λῃστοῦ, καὶ ἐν θρόνῳ ὑπῆρχες, Χριστέ, μετὰ Πατρὸς καὶ Πνεύματος, πάντα πληρῶν ὡς ἀπερίγραπτος» (ἀπόδειπν. Διακαιν.). Τὸ «σήμερον» ὅμως γιὰ τὸ λῃστὴ δὲν σημαίνει καὶ ὅτι ὁ παράδεισος ἔχει ἀνοίξει ἤδη ἀπὸ τώρα. Σημαίνει, ὅτι ὁ λῃστὴς –καὶ μαζὶ μ᾽ αὐτὸν βέβαια ὅλοι οἱ δίκαιοι– ἁπλῶς προγεύεται ἀπὸ τώρα τὸν παράδεισο, ἐν μέρει ὅμως καὶ ὄχι πλήρως· στὴν πληρότητά του θὰ τὸν ἀπολαύσῃ μόνο μετὰ τὴν τελικὴ κρίσι.

Ὁ εὐγνώμων λῃστής, ἀγαπητοί μου, εἶνε ὑπόδειγμα ἐξομολογήσεως. Ἐξωμολογήθηκε δημοσίως, ἐνῷ ἐμεῖς δὲν ἐξομολογούμεθα οὔτε κατ᾽ ἰδίαν στὸν πνευματικό. Ἀκοῦμε τὴν ἐξομολόγησί του ὅλοι, λαϊκοὶ καὶ κληρικοί, καὶ ἐκτὸς ἀπὸ λίγους οἱ πολλοὶ δὲν ἐξομολογοῦνται. Πόσο χαίρομαι ὅταν μαθαίνω, ὅτι σὲ μιὰ ἐνορία πῆγε πνευματικὸς καὶ ἐξωμολογήθηκαν ὅλοι! Καὶ ἔχει ἡ Ἐκκλησία μας καλοὺς ἐξομολόγους. Γιὰ τὸν Κοπέρνικο, διάσημο ἀστρονόμο, λένε ὅτι ζήτησε νὰ γράψουν στὸν τάφο του· Δὲν ζητῶ τὴ χάρι ποὺ ἔλαβαν οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ μάρτυρες· ζητῶ τὴ χάρι τοῦ λῃστοῦ, ποὺ ὁ Χριστὸς τοῦ εἶπε «Σήμερον μετ᾽ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ».

Μακάριοι ὅσοι θὰ ἔχουν μιὰ θέσι ἐκεῖ. Μὲ τὰ λόγια του «Ἄξια ὧν ἐπράξαμεν ἀπολαμβάνομεν» ὁ λῃστὴς εἶνε ἀκόμη ὑπόδειγμα αὐτομεμψίας. Ἂν οἱ πρωτόπλαστοι ἔχασαν τὸν παράδεισο, εἶνε διότι τοὺς ἔλειψε ἡ αὐτομεμψία. Τὸ ἴδιο μποροῦμε νὰ ποῦμε γιὰ τὸν καθένα μας ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴ χώρα ὡς σύνολο· «ἄξια ὧν πράττει ἀπολαμβάνει»· θὰ τιμωρηθῇ ἰδίως γιὰ τὶς βλασφημίες. Ὦ πατρίδα μου, μεγάλες τιμωρίες θὰ ἐπακολουθήσουν. Ἂν θέλῃ ὁ Θεὸς καὶ διὰ τῶν προσευχῶν τῶν ἁγίων πατέρων θὰ συνεχίσουμε τὴν ἑρμηνεία. Μέχρι τὸ Μέγα Σάββατο ἐλπίζω νὰ ἐξηγήσουμε καὶ τοὺς ἄλλους λόγους τοῦ ἐσταυρωμένου Λυτρωτοῦ· ὅν, παῖδες, ὑμνεῖτε καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας· ἀμήν.

(†) ἐπισκόπου Φλωρίνης Αὐγουστῖνου Καντιώτη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s