ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΒΡΑΔΥ

Ο Σταυρος

Δυσερμήνευτος λόγος

4ος λόγος τοῦ σταυροῦ

«Ἠλὶ Ἠλί, λιμᾶ σαβαχθανί; τοῦτ᾽ ἔστι, Θεέ μου Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;»

(Ματθ. 27,46. Ψαλμ. 21,2· πρβλ. Μᾶρκ. 15,34)

Ἀπόψε, ἀγαπητοί μου, θὰ προσπαθήσουμε νὰ ἑρμηνεύσουμε τὸν τέταρτο λόγο ποὺ ἐξεφώνησε ὁ Χριστὸς ἐπάνω στὸ σταυρό. Ὅπως εἴπαμε, στὸ Γολγοθᾶ ἄνοιξε σχολεῖο, τὸ ἀνώτερο ἀπ᾽ ὅλα τὰ σχολεῖα. Σ᾽ αὐτὸ κ᾽ ἕνας ἀγράμματος, ποὺ παρακολουθεῖ μὲ πίστι καὶ εὐλάβεια τὰ ἅγια πάθη τοῦ Κυρίου μας, γίνεται σοφώτερος κι ἀπ᾽ τὸ ν᾽ ἀκούσῃ λόγους καὶ κηρύγματα ὅλων τῶν φιλοσόφων ὅλων τῶν αἰώνων. Ἑπτὰ λόγους ἐξεφώνησε ὁ Κύριος ἐπάνω στὸ σταυρό. Πέλαγος θείων νοημάτων περιέχουν· κάθε λόγος του κ᾽ ἕνα θαῦμα. Ἡ Ἱστορία ἀναφέρει, ὅτι οἱ κατάδικοι πάνω στὸ σταυρό ἔβγαζαν τ᾽ ἀπωθημένα τους – γιὰ νὰ μιλήσουμε ψυχολογικά. Ὅ,τι εἶχαν ἐναντίον τῆς κοινωνίας, τὸ ἐξέβραζαν μὲ σκληρὲς λέξεις ἐκεῖ.

Ὁ Χριστὸς ὅμως ἄφησε στὸ σταυρὸ λόγους θαυμασίους. Εἴπαμε ἕως τώρα γιὰ τοὺς τρεῖς πρώτους λόγους του· τὸν πρῶτο (πρὸς τὸν οὐράνιο Πατέρα «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι» – Λουκ. 23,34), τὸν δεύτερο (πρὸς τὴν Παναγία Μητέρα καὶ τὸν Ἰωάννη «Γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου» καὶ «Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου» – Ἰω. 19,26-27), καὶ τὸν τρίτο (πρὸς τὸν λῃστὴ «Σήμερον μετ᾽ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ»– Λουκ. 23,43). Τώρα προχωροῦμε στὸν τέταρτο λόγο· καὶ αὐτὸς εἶνε τὰ λόγια ποὺ σώθηκαν καὶ σὲ ἑβραϊκὴ γλῶσσα· «Ἠλὶ Ἠλί, λιμᾶ σαβαχθανί;», δηλαδὴ στὰ ἑλληνικὰ «Θεέ μου Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;» (Ματθ. 27,46. Ψαλμ. 21,2· πρβλ. Μᾶρκ. 15,34).

Ὁ λόγος αὐτός, ἀγαπητοί μου, εἶνε δυσερμήνευτος. Προσπάθησαν θεολόγοι καὶ ἱεροκήρυκες νὰ τὸν ἑρμηνεύσουν, ἀλλὰ στὸ βάθος τῆς ἐννοίας του ποιός μπορεῖ νὰ φτάσῃ! Κρύβει μυστήριο μεγάλο. Ἐπάνω στὸ σταυρὸ ἔμεινε ὁ Κύριος πέντε περίπου ὧρες, ἀπὸ πρὶν τὴν ἕκτη ὥρα (12 τὸ μεσημέρι) μέχρι τὴν ἐνάτη ὥρα (3 τὸ ἀπόγευμα). Τὸν λόγο αὐτὸν τὸν εἶπε μὲ δυνατὴ φωνὴ «περὶ τὴν ἐνάτην ὥραν» (Ματθ. 27,46), ἀφοῦ δηλαδὴ εἶχε ὑπομείνει ὅλη τὴν ὀδύνη τοῦ πάθους καὶ ἐνῷ πλησίαζε ἡ ὥρα νὰ ἐκπνεύσῃ. Τώρα ὁ Χριστὸς εἰσέρχεται τρόπον τινὰ στὸ πιὸ τρικυμιῶδες πέλαγος τῆς ἀνθρωπίνης θλίψεως. Τί σημαίνουν τὰ λόγια αὐτά; Μπορεῖ ὁ οὐράνιος Πατὴρ νὰ ἐγκαταλείψῃ ποτὲ τὸν Υἱόν του, μὲ τὸν ὁποῖον εἶνε ἕνα; μποροῦν νὰ χωριστοῦν μεταξύ τους ἔστω καὶ πρὸς στιγμὴν τὰ πρόσωπα τῆς Θεότητος; «Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν» εἶπε ὁ Χριστός (Ἰω. 10,30· 17,11,21-22). Ἢ μπορεῖ ἡ θεία φύσις νὰ χωριστῇ ἔστω καὶ ἐπ᾽ ἐλάχιστον ἀπὸ τὴν ἀνθρωπίνη φύσι, μὲ τὴν ὁποία εἶνε ἑνωμένη στὸ πρόσωπο τοῦ Υἱοῦ «ἀτρέπτως, ἀσυγχύτως, ἀχωρίστως, ἀδιαιρέτως», ὅπως ἀπεφάνθη ἡ Δ΄ Οἰκουμενικὴ Συνοδος; Ὄχι ἀσφαλῶς. Τότε τί σημαίνουν τὰ λόγια αὐτά; Ὁ λόγος «Θεέ μου Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;» (Ματθ. 27,46), ὅπως εἴπαμε, εἶνε δυσερμήνευτος. Ἕνα ἀπὸ τὰ δέκα μεγάλα πνεύματα τῆς ἀνθρωπότητος, ὁ ἱερὸς Αὐγουστῖνος (τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα φέρω ἀναξίως), σὲ ἕνα ἀπὸ τὰ ἔργα του, τὸ Κεκραγάριον ποὺ εἶνε μία ἀνθοδέσμη κατανυκτικῶν προσευχῶν πρὸς τὸν ἐσταυρωμένο Λυτρωτή, δίνει κάποια ἐξήγησι. Στέκεται μὲ δέος ἐμπρὸς στὸν Ἐσταυρωμένο καὶ λέει· Κύριε, τί ἔκανες καὶ βρίσκεσαι ἐπὶ τοῦ σταυροῦ; ἔκανες κανένα κακό; Οἱ αἰῶνες ἀπαντοῦν, ὅτι κανένα κακὸ δὲν ἔκανες. Τότε γιατί πάσχεις; Καὶ ἀπαντᾷ ὁ ἴδιος· Πάσχεις ὑπὲρ ἡμῶν, Κύριε, πάσχεις γιὰ μᾶς· καὶ λέγοντας τὰ λόγια αὐτὰ ἔρχεσαι στὴ θέσι μας καὶ ὁμιλεῖς ἀντὶ ἡμῶν, μιλᾷς γιὰ λογαριασμό μας. Μὲ ἄλλα λόγια, ὁ Χριστὸς τὴν ὥρα ἐκείνη ὑφίσταται ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ὑποστοῦμε ἐμεῖς, ὅ,τι ἔπρεπε νὰ πάθουμε ἐμεῖς τὸ ἔπαθε ἐκεῖνος.

Τί ἔπρεπε νὰ πάθουμε; Τὰ δικά μας χέρια, λέει ὁ ἱερὸς Αὐγουστῖνος, ποὺ διαπράττουν πλῆθος ἁμαρτήματα, ἔπρεπε νὰ αἰσθανθοῦν τοὺς ἥλους, τὰ καρφιά, καὶ ὄχι τὰ δικά σου, ποὺ σκόρπισαν παντοῦ ἔλεος καὶ ἀγάπη. Τὰ δικά μας πόδια, ποὺ τρέχουν σὲ διασκεδάσεις καὶ οἴκους ἀνοχῆς, ἔπρεπε νὰ καρφωθοῦν, καὶ ὄχι τὰ δικά σου, ποὺ βάδισαν χιλιόμετρα πεζῇ γιὰ νὰ βρῇς τὸ ἀπολωλὸς ὅπως τὴ Σαμαρείτιδα. Ἡ δική μας κεφαλή, τὸ κέντρο πονηρῶν σκέψεων, ἔπρεπε νὰ κεντηθῇ μὲ ἀγκάθινο στεφάνι, καὶ ὄχι ἡ δική σου, ποὺ εἶχε σκέψεις μόνο θεϊκὲς καὶ οὐράνιες. Ἡ δική μας γλῶσσα, ποὺ «κόκκαλα δὲν ἔχει καὶ κόκκαλα τσακίζει», ἔπρεπε νὰ πικραθῇ μὲ ὄξος καὶ χολή, καὶ ὄχι ἡ δική σου, ποὺ ἐλάλησε τὰ αἰώνια ῥήματα τῆς σωτηρίας μας. Ἡ δική μας πλευρὰ ἔπρεπε νὰ κεντηθῇ μὲ λόγχη, καὶ ὄχι ἡ δική σου, ποὺ σκέπαζε τὴν εὐγενέστερη καρδιά. Καὶ ἡ δική μας ῥάχη ἔπρεπε νὰ μαστιγωθῇ μὲ τὸ φραγγέλλιο, ὄχι ἡ δική σου. Ὁ Ἠλίας Μηνιάτης ἀναφέρει τὸ ἑξῆς σχετικό. Ζοῦσε γύρω στὸ 650 π.Χ. στὴν Κάτω Ἰταλία ἕνας νομοθέτης, ὁ Ζάλευκος. Αὐτὸς εἶχε θεσπίσει τὸν ἑξῆς αὐστηρὸ νόμο· Ὅποιος συλληφθῇ νὰ μοιχεύῃ μὲ τὴ γυναῖκα τοῦ ἄλλου, θὰ τυφλώνεται, θὰ τοῦ βγάζουν καὶ τὰ δύο μάτια. Συνέβη ὅμως στὸ παράπτωμα αὐτὸ νὰ πέσῃ ὁ γυιός του. Τὸν ἔπιασαν καὶ τώρα ὁ πατέρας βρέθηκε μπροστὰ σὲ μεγάλο δίλημμα. Τί νὰ κάνῃ· ἂν τὸν ἀθῳώσῃ, θά ᾽νε σκάνδαλο στὴν ἐπικράτειά του· νὰ τὸν τιμωρήσῃ; ἡ πατρικὴ καρδιά του δὲν τὸ ἐπέτρεπε. Δικαιοσύνη καὶ ἔλεος, τὰ δύο αὐτά, συγκρούονταν μέσα του. Τέλος τί ἀποφάσισε· νὰ βγάλῃ τὸ ἕνα μάτι τοῦ παιδιοῦ του καὶ τὸ ἕνα μάτι τὸ δικό του! κάπως ἔτσι θεώρησε ὅτι γίνεται συμβιβασμὸς δικαιοσύνης καὶ ἐλέους. Αὐτὸ εἶνε μιὰ εἰκόνα, ἕνα παράδειγμα, ποὺ ῥίχνει λίγο φῶς στὸ μυστήριο τῆς σταυρώσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐμεῖς ἁμαρτήσαμε, ἐμεῖς ἔπρεπε νὰ ὑποστοῦμε τὰ μαρτύρια αὐτά· καὶ ἀντὶ ἡμῶν τὰ ὑπέστη ἐκεῖνος. Ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ δὲν εἶνε ὅπως τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ἀνθρώπινη δικαιοσύνη ζητάει τιμωρία τοῦ ἐνόχου· «Πρόσθες αὐτοῖς κακά, Κύριε, πρόσθες κακὰ τοῖς ἐνδόξοις τῆς γῆς» (Ἠσ. 26,15)· εἶνε ἔμφυτο τὸ αἴσθημα αὐτό. Ἰσχυρότερο ὅμως τὸ αἴσθημα τῆς θείας ἀγάπης ἔλεγε· νὰ συγχωρηθῇ καὶ νὰ σωθῇ ὁ ἄνθρωπος. Καὶ ἡ πανάγαθη σοφία τοῦ Θεοῦ βρῆκε τρόπο, βρῆκε τὸ πρόσωπο· Ἰησοῦς Χριστός! Ἐπάνω στὸν πλανήτη μας δὲν γεννήθηκε οὔτε θὰ γεννηθῇ σὰν αὐτόν· γιατὶ ὁ Χριστὸς δὲν ἦταν ἁπλὸς ἄνθρωπος, ὅπως τὸν θεωροῦν οἱ αἱρέσεις· οἱ χιλιασταὶ ἔχουν ἐκδώσει βιβλίο στὸ ὁποῖο τάχα ἐγκωμιαστικὰ γράφουν, ὅτι ὁ Χριστὸς εἶνε ὁ μεγαλύτερος ἄνδρας τῆς ἀνθρωπότητος. Αὐτὸ εἶνε ἡ μισὴ ἀλήθεια, δηλαδὴ πλάνη. Ὁ Χριστὸς εἶνε «διπλοῦς τὴν φύσιν, ἀλλ᾽ οὐ τὴν ὑπόστασιν» (δοξ. πλ. δ΄)· εἶνε σὲ ἕνα πρόσωπο δύο φύσεις, ἄνθρωπος ἀλλὰ καὶ Θεός· εἶνε τὸ δεύτερο πρόσωπο τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος. Πατήρ, Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα. Ἁγία Τριάς, τρισήλιος θεότης, ἐλέησον τὸν κόσμον κ᾽ ἐμένα τὸν ἁμαρτωλό. Μποροῦσε μὲ πολλοὺς τρόπους ὁ Θεὸς νὰ τιμωρήσῃ τὴν ἀνθρωπότητα. Ἀντὶ αὐτοῦ νίκησε ἡ ἀγάπη του καὶ βρῆκε ἄλλο τρόπο θεραπείας· κατέβηκε στὴ γῆ, ἔπαθε γιὰ μᾶς φορτωμένος τὰ κρίματά μας, καὶ ἐκ μέρους μας εἶπε τὸ «Θεέ μου Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;». Ἐμεῖς ἤμασταν οἱ αἴτιοι, καθένας ἀπὸ μᾶς. Ὁ προφήτης Ἠσαΐας, ὀχτὼ αἰῶνες νωρίτερα, προφήτευσε καὶ εἶπε – θὰ τ᾽ ἀκούσουμε τὴ Μεγάλη Παρασκευή· «Οὗτος τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται, καὶ ἡμεῖς ἐλογισάμεθα αὐτὸν εἶναι ἐν πόνῳ καὶ ἐν πληγῇ ὑπὸ Θεοῦ καὶ ἐν κακώσει. Αὐτὸς δὲ ἐτραυματίσθη διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν καὶ μεμαλάκισται διὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν· παιδεία εἰρήνης ἡμῶν ἐπ᾽ αὐτόν. Τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν. πάντες ὡς πρόβατα ἐπλανήθημεν, ἄνθρωπος τῇ ὁδῷ αὐτοῦ ἐπλανήθη· καὶ Κύριος παρέδωκεν αὐτὸν ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν… ἀπὸ τῶν ἀνομιῶν τοῦ λαοῦ μου ἤχθη εἰς θάνατον… καὶ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν αὐτὸς ἀνοίσει… ἀνθ᾽ ὧν παρεδόθη εἰς θάνατον ἡ ψυχὴ αὐτοῦ, καὶ ἐν τοῖς ἀνόμοις ἐλογίσθη· καὶ αὐτὸς τὰς ἁμαρτίας πολλῶν ἀνήνεγκε καὶ διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν παρεδόθη» (Ἠσ. 53,4-12). Εἴμαστε οἱ αἴτιοι τῆς θυσίας του· ἂν αὐτὸ δὲν τὸ συναισθανθοῦμε, δὲν σῳζόμεθα.

Ἂς συναισθανθοῦμε, ἀγαπητοί μου, τὴν ἁμαρτωλότητά μας, ἡ ὁποία ἀνέβασε στὸ σταυρὸ τὸν Κύριό μας Ἰησοῦν Χριστόν. Ἂς ὁμολογήσουμε, ὅτι ἐμεῖς εἴμαστε οἱ ὑπαίτιοι ὅλων τῶν παθημάτων του. Ἂς τὸν εὐχαριστήσουμε μὲ τοὺς ὕμνους καὶ πρὸ παντὸς μὲ τὴν ὑπακοή μας, μὲ τὸ νὰ ζήσουμε κατὰ τὸ θέλημά του. Καὶ τὶς ἅγιες αὐτὲς ἡμέρες νὰ τρέξουμε νὰ ἐξομολογηθοῦμε. Πάντα νὰ θυμώμαστε τὴν φρικτὴ αὐτὴ φωνή του «Ἠλὶ Ἠλί, λιμᾶ σαβαχθανί;». Κάθε φορὰ ποὺ ἁμαρτάνουμε, δὲν κάνουμε τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὸ νὰ τὸν σταυρώνουμε· οἱ Ἑβραῖοι τὸν σταύρωσαν μιὰ φορά, ἐμεῖς τὸν σταυρώνουμε μύριες φορές. Χαίρομαι ποὺ βλέπω ὅτι παρακολουθεῖτε τὴ σειρὰ αὐτῶν τῶν κηρυγμάτων. Ἂν θέλῃ ὁ Θεός, θὰ συνεχίσουμε.

(†) ἐπισκόπου Φλωρίνης Αὐγουστῖνου Καντιώτη

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s