ΥΨΩΣΙΣ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΤΡΙΤΗ 14-9-2021

Υψωσις Τιμιου Σταυρου

Ἡ τρίγλωσση ἐπιγραφὴ τοῦ σταυροῦ

«Ἔγραψε δὲ καὶ τίτλον ὁ Πιλᾶτος καὶ ἔθηκεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ· ἦν δὲ γεγραμμένον· Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· καὶ ἦν γεγραμμένον Ἑβραϊστί, Ἑλληνιστί, Ρωμαϊστί» (Ἰω. 19,19-20)

Σήμερα, ἀγαπητοί μου, εἶνε ἡ ἡμέρα τῆς Ὑψώσεως τοῦ τιμίου Σταυροῦ. Εἶνε σὰν τὴ Μεγάλη Παρασκευή, ποὺ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἄφησε τὴν τελευταία του πνοὴ στὸ Γολγοθᾶ. Ὅλα ὅσα ἀκοῦμε ἀπὸ χθὲς στὸν ἑσπερινὸ καὶ σήμερα, ἰδιαιτέρως τὸ εὐαγγέλιο, μᾶς ὑπενθυμίζουν ὅ,τι ὑπέφερε τότε ἐκεῖ «ἀπὸ ὥρας ἕκτης», ποὺ «σκότος ἐγένετο ἐφ᾽ ὅλην τὴν γῆν, ἕως ὥρας ἐνάτης» (Λουκ. 23,44).

Θά ᾽πρεπε νὰ σιωπήσω. Ἀλλά, γιὰ νὰ μὴ σᾶς ἀφήσω πνευματικὰ νηστικούς, θὰ προσπαθήσω νὰ ψελλίσω λίγες λέξεις, ὡς σκώληξ ἁμαρτωλὸς ἕρπων πρὸ τῶν ποδῶν τοῦ Ἐσταυρωμένου, μὲ ἀφορμὴ μία λεπτομέρεια ποὺ ἀκούσαμε στὸ εὐαγγέλιο· ἡ δὲ λεπτομέρεια εἶνε ἡ ἐπιγραφή, ποὺ ἐτέθη στὴν κορυφὴ τοῦ σταυροῦ ἀπὸ τὸν Πόντιο Πιλᾶτο.

Οἱ Ἑβραῖοι ὡς μέσον ἐκτελέσεως τῶν καταδίκων, σύμφωνα μὲ τὸ ἰουδαϊκὸ δίκαιο, εἶχαν τὸ λιθοβολισμό. Ὅταν κάποιος καταδικαζόταν εἰς θάνατον γιὰ ἕνα ἔγκλημα (φόνο, βλασφημία κ.λπ.), τότε ὅλη ἡ συναγωγή, ἄντρες – γυναῖκες, ἔχοντας μπροστὰ τὸν κατάδικο ἔβγαιναν ἔξω (γιὰ νὰ μὴ μολύνῃ τὴν πόλι τὸ αἷμα του)· κι ὅταν ἔφταναν στὸν ὡρισμένο τόπο, ἔπαιρναν ὅλοι λιθάρια στὰ χέρια καὶ τὰ ἔρριχναν πάνω του. Σὲ λίγο ὁ ἔνοχος ξεψυχοῦσε κάτω ἀπὸ ἕνα σωρὸ πέτρες, ποὺ ἔμενε ἐκεῖ γιὰ νὰ διδάσκῃ πῶς τιμωρεῖται τὸ ἔγκλημα. Καὶ οἱ πρῶτοι ποὺ τοῦ ἔρριχναν πέτρα ἦταν οἱ μάρτυρες τοῦ ἐγκλήματος. Ὑπῆρξε καὶ περίπτωσι ποὺ μάρτυρες τὴν τελευταία στιγμὴ δίστασαν νὰ ῥίξουν, ὡμολόγησαν ὅτι κατέθεσαν ψέμα, κι ὁ κατάδικος γλύτωσε.

Ὅταν ὅμως οἱ Ἑβραῖοι ἔγιναν ὑπόδουλοι καὶ οἱ ῥωμαϊκὲς λεγεῶνες κυριάρχησαν στὴν Ἰερουσαλήμ, τότε ἔχασαν καὶ τὸ δικαίωμα τῆς θανατώσεως· αὐτὸ τὸ εἶχε μόνο ὁ κατακτητής. Καὶ τὸ ῾Ρωμαϊκὸ κράτος ὡς μέσον ἐκτελέσεως μεταξὺ τῶν ἄλλων εἶχε καὶ τὴ σταύρωσι. Ἦταν ἕνας βάρβαρος τρόπος θανατώσεως σὲ πολλοὺς λαοὺς τῆς ἀρχαιότητος γιὰ ἐγκληματίες (λιποτάκτες, δολοφόνους, προδότες κ.λπ.). Οἱ ῾Ρωμαῖοι δὲν τὸν χρησιμοποιοῦσαν πάντοτε, ἀλλὰ μόνο γιὰ σκλάβους καὶ δούλους. ῾Ρωμαῖος πολίτης δὲν ἐξετελεῖτο ποτέ διὰ σταυροῦ. Λένε ὅτι ἕνας δοῦλος, ὅταν εἶδε νὰ ξεψυχάῃ πάνω σὲ σταυρὸ ἕνας κατάδικος, εἶπε κλαίγοντας· Ἀλλοίμονο σ᾽ ἐμᾶς! μὲ σταυρὸ θανατώθηκε ὁ προπάππος μου, μὲ σταυρὸ ὁ παπποῦς μου, μὲ σταυρὸ ὁ πατέρας μου, κ᾽ ἐγὼ σὲ σταυρὸ θὰ ξεψυχήσω…

Ἡ σταύρωσι ἦταν τιμωρία γιὰ ἀποφώλια τέρατα, εἰδεχθεῖς ἐγκληματίες. Ἐθεωρεῖτο ἀτιμωτικὸς τρόπος θανατώσεως. Γι᾽ αὐτὸ καὶ οἱ Ἰουδαῖοι, ποὺ μισοῦσαν τὸ Χριστό, φώναζαν μὲ μανία κάτω ἀπ᾽ τὸ πραιτώριο «Σταύρωσον σταύρωσον αὐτόν» (Ἰω. 19,6)· καὶ τέλος ὁ Πιλᾶτος ὑποχώρησε καὶ ὑπέγραψε τὴν ἀπόφασι τῆς ἐκτελέσεως.

Ἀλλὰ ἡ σταύρωσι εἶχε μιὰ ὡρισμένη διαδικασία· ἕνα ἀπὸ τὰ προβλεπόμενα ἦταν, νὰ γραφῇ σὲ μιὰ πινακίδα ἡ αἰτιολογία τοῦ θανάτου, ὅπως γίνεται καὶ σήμερα σὲ τέτοιες περιπτώσεις ἀπὸ εἰσαγγελεῖς δικαστηρίων καὶ γραμματεῖς στρατοδικείων. Τότε πάνω σὲ μιὰ ἄσπρη σανίδα ἀλειμμένη μὲ γύψο ἔγραφαν μὲ κόκκινα γράμματα τὸ λόγο τῆς καταδίκης, π.χ.· «αὐτὸς σκότωσε», ἢ «βίασε γυναῖκα», ἢ «βλαστήμησε», ἢ «εἶνε ἐμπρηστὴς» κ.λπ..

Ἔπρεπε λοιπὸν καὶ ὁ Πιλᾶτος νὰ δώσῃ τὴν πινακίδα ποὺ θὰ κρεμοῦσαν στὴν κορυφὴ τοῦ σταυροῦ πάνω ἀπὸ τὴν κεφαλὴ τοῦ Χριστοῦ. Καὶ τώρα νά τὸ πρόβλημά του· τί νὰ γράψῃ; Αὐτὸς ὁ κατάδικος δὲν εἶχε κάνει τίποτε κακό· ἦταν ὁ ἀθῳότερος ἄνθρωπος. Ὁ ἴδιος ὁ Πιλᾶτος μετὰ ἀπὸ ἔρευνα εἶπε· «Ἐγὼ οὐχ εὑρίσκω ἐν αὐτῷ αἰτίαν» (ἔ.ἀ.)· σᾶς ἀκούω ὅλους, ἐρευνῶ, ἐξετάζω, μὰ δὲν βρίσκω ἐνοχή. Τί νὰ γράψω;

Ὦ Πιλᾶτε, τί νὰ γράψῃς; Γράψε αὐτὸ ποὺ εἶπες, αὐτὸ ποὺ σοῦ λέει ἡ συνείδησί σου· «Ἐγὼ οὐχ εὑρίσκω ἐν αὐτῷ αἰτίαν». Ἢ γράψε αὐτὸ ποὺ θὰ πῇ ὁ αὐτόπτης μαθητής του, ὁ Πέτρος, ὅτι ὁ Ναζωραῖος «διῆλθεν εὐεργετῶν» (Πράξ. 10,38), πέρασε ἀπ᾽ τὴ γῆ σκορπώντας παντοῦ τὰ ῥόδα τῆς εὐσπλαχνίας του. Ὤ τὰ δικαστήρια! πόσες φορὲς στὶς ἀποφάσεις τους γράφονται πράγματα μακριὰ ἀπ᾽ τὴν ἀλήθεια… Ἐν τέλει ὁ Πιλᾶτος; Δὲν γράφει ὅ,τι ἀκριβῶς τοῦ λέει ἡ συνείδησί του, γράφει ὅμως κάτι ποὺ κι αὐτὸ δὲν στερεῖται νοήματος. Ζαλισμένος, κουρασμένος, ἀηδιασμένος ἀπὸ τὶς κραυγὲς καὶ ὅλη ἐκείνη τὴ θλιβερὴ διαδικασία, ὑπαγορεύει στὸν γραφέα του κι αὐτὸς γράφει πάνω στὴν πινακίδα σὲ τρεῖς γλῶσσες, Ἑβραϊκὰ – Ἑλληνικὰ – ῾Ρωμαϊκά· «Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων» (Ἰω. 19,19). Αὐτὴν κρατοῦσε ὁ στρατιώτης ποὺ προπορευόταν τῆς πομπῆς κι ὅταν ἔφτασαν στὸν Κρανίου τόπον τὴν ἔβαλαν ἐπάνω στὸ σταυρό.

Εἶδαν τὴν πινακίδα οἱ ἀρχιερεῖς τῶν Ἰουδαίων καὶ φρύαξαν· τὸ θεώρησαν προσβολή. Ἀκοῦς ἐκεῖ νὰ γράψῃ ὁ Πιλᾶτος, ὅτι αὐτὸς εἶνε ὁ βασιλιᾶς μας!… Τρέχουν στὸν Πιλᾶτο καὶ τοῦ λένε· –Μὴ γράφεις ἔτσι, γράψε ὅτι ἐκεῖνος ἰσχυρίστηκε «Εἶμαι βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων». Αὐτὴ τὴ φορὰ ὅμως ὁ Πιλᾶτος, ποὺ εἶχε ἀπαυδίσει ἀπὸ τὶς πιέσεις τους, τοὺς ἀπέπεμψε, τοὺς ἔδιωξε λέγοντας· –Ὅ,τι ἔγραψα, ἔγραψα· «ὃ γέγραφα, γέγραφα»(ἔ.ἀ. 19,22)· ἔμεινε ἀνένδοτος.

Γιατί ἆραγε; Ἄλλοι λένε, ὅτι ἦταν μιὰ ἐκδήλωσι τοῦ ῥωμαϊκοῦ ἐγωισμοῦ, ποὺ τὴν ἡμέρα ἐκείνη εἶχε στραπατσαριστῆ. Ἐγὼ συμφωνώντας μὲ ἄλλους διδασκάλους τῆς Ἐκκλησίας λέω, ὅτι τὴν ἡμέρα ἐκείνη μία ἀκτίνα τοῦ θείου φωτὸς ἔλαμψε στὴ διάνοια τοῦ Πιλάτου καὶ καταλάβαινε, ὅτι αὐτὸ ποὺ ἔγραψε δὲν ἦταν ψέμα, ἦταν μία πραγματικότης· καταλάβαινε, ὅτι αὐτὸς ὁ κατάδικος ἔχει ἕνα μεγαλεῖο βασιλικό. Ναί. Ἂς φώναζαν ἀπὸ κάτω οἱ Ἰουδαῖοι κι ἂς τὸν ἐνέπαιζαν οἱ δικοί του στρατιῶτες λέγοντας «Χαῖρε, ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων» (Ματθ. 27,29. Μᾶρκ. 15,18. Ἰω. 19,3). Εἶνε βασιλεύς! Κι ἂν ἐμεῖς τὸ ἀρνηθοῦμε, καὶ οἱ πέτρες καὶ τὰ ἄστρα καὶ οἱ δαίμονες ἀκόμη μαζὶ μὲ τὸν ἀπόστολο Παῦλο, τὸν ἱερὸ ὑμνῳδὸ καὶ ἁγιογράφο θὰ φωνάξουν, ὅτι αὐτὸς εἶνε «ὁ Κύριος τῆς δόξης» (Α΄ Κορ. 2,8), «ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης Χριστός» (Παρακλητ. πλ. α΄, Σαβ. ἑσπ.).

Δύο λέξεις ἀκόμη, ἀγαπητοί μου, ἐπὶ τῆς ἐπιγραφῆς. Γιατί ἐγράφη σὲ τρεῖς γλῶσσες; Ὑπάρχει λόγος. Ἐγράφη στὰ Ἑβραϊκά, στὰ Ἑλληνικὰ καὶ στὰ ῾Ρωμαϊκά (βλ. Ἰω. 19,20. Λουκ. 23,38), διότι αὐτοὶ οἱ τρεῖς λαοί, Ἑβραῖοι Ἕλληνες καὶ ῾Ρωμαῖοι, ἀντιπροσώπευαν τὴν ἀνθρωπότητα ὡς φορεῖς ἑνὸς πολιτισμοῦ. Οἱ Ἑβραῖοι γνώριζαν τὸν μόνο Θεό, εἶχαν τὸ νόμο, τοὺς προφῆτες, τὴν ἀληθινὴ θρησκεία. Οἱ Ἕλληνες καλλιέργησαν τὰ γράμματα, τὶς ἐπιστῆμες καὶ τὶς τέχνες, δημιούργησαν ἐπιτεύγματα. Οἱ ῾Ρωμαῖοι καλλιέργησαν τὴν ἰδέα τοῦ δικαίου, ἐπέβαλαν τάξι, πειθαρχία, ὠργανωμένη πολιτεία.

Ἡ ἐπιγραφὴ ἦταν σὲ τρεῖς γλῶσσες, διότι λόγῳ τῆς ἑορτῆς τοῦ πάσχα, ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς Ἑβραίους καὶ τοὺς Ρωμαίους κατακτητάς, ἦταν τότε στὰ Ἰεροσόλυμα καὶ πολλοὶ Ἕλληνες (βλ. Ἰω. 12,20). Ὅλοι αὐτοί, καθὼς περνοῦσαν ἀπὸ ᾽κεῖ, διάβασαν τὴν ἐπιγραφή, καθένας στὴ γλῶσσα του· ὅπως λίγο ἀργότερα, τὴν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς, τὸ πλῆθος τῶν ἀνθρώπων ἄκουσαν, καθένας στὴ γλῶσσα του, «τὰ μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ» (Πράξ. 2,11). Ὅσοι ἀπὸ αὐτοὺς ἦταν καλοπροαίρετοι, καὶ Ἑβραῖοι καὶ Ἕλληνες – ἐθνικοὶ καὶ ῾Ρωμαῖοι, πίστεψαν στὸ Χριστὸ καὶ ἀπετέλεσαν τὴν Ἐκκλησία, τὴν παγκόσμιο βασιλεία τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Πέρασαν ἀπὸ τότε δυὸ χιλιάδες χρόνια, μὰ ἡ δόξα τοῦ Ἐσταυρωμένου ἀντὶ νὰ μειωθῇ ἐντείνεται. Στὸ διάστημα αὐτὸ ὄχι μόνο ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ σταυροῦ ἀλλὰ ὅλο τὸ Εὐαγγέλιο καὶ ὁλόκληρη ἡ ἁγία Γραφὴ ἔχει μεταφραστῆ σὲ τόσες γλῶσσες ὅσες κανένα ἄλλο βιβλίο. Αὐτὸ εἶνε δόξα τοῦ Ἐσταυρωμένου. Ἡ πρωτότυπη ὅμως γλῶσσα καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης καὶ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης μὲ τὴ μετάφρασι τῶν Ἑβδομήκοντα εἶνε ἡ Ἑλληνική. Καὶ αὐτὸ εἶνε μία δόξα τοῦ γένους μας. Συγκινούμεθα ἰδιαιτέρως σήμερα οἱ Ἕλληνες, διότι ἐπάνω στὴν ἐπιγραφὴ τοῦ σταυροῦ ἦταν καὶ ἡ δική μας γλῶσσα μας, ἡ γλῶσσα τῶν Ἑλλήνων, αὐτὴ ποὺ μπορεῖ νὰ ἐκφράσῃ τὰ λεπτότερα νοήματα καὶ τὶς λεπτότερες ἀποχρώσεις τῆς ἀνθρωπίνης σκέψεως. Αὐτὸ εἶνε πρὸς τιμήν μας, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἔλεγχόν μας. Διότι σᾶς ἐρωτῶ· διαβάζετε τὸ Εὐαγγέλιο – τὴν ἁγία Γραφή; Δυστυχῶς ὄχι μόνο δὲν τὸ μελετοῦμε, ἀλλὰ καὶ προκαλοῦμε τὸν Κύριο μὲ τὶς ἀσέβειές μας. Μιὰ φορὰ σταύρωσαν τὸ Χριστὸ οἱ Ἑβραῖοι, μὰ ἐμεῖς τὸν σταυρώνουμε καθημερινῶς· ντρεπόμαστε ἀκόμα καὶ νὰ κάνουμε τὸ σταυρό μας.

Αὐτὰ εἶχα νὰ σᾶς ἐκφράσω σήμερα μὲ ἀφορμὴ τὴν ἐπιγραφὴ στὸ σταυρὸ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· ὅν, παῖδες, ὑμνεῖτε καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας· ἀμήν.

(†) ἐπισκόπου Φλωρίνης Αὐγουστῖνου Καντιώτη

Advertisement

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s