ΑΓΙΑΣ ΦΩΤΕΙΝΗΣ & ΑΓΙΟΥ ΘΕΟΚΛΗΤΟΥ 26-2-2022

Αγια Φωτεινη Θεοκλητος

Τὸ παρθενικὸ καὶ ἱεραποστολικὸ ἰδεῶδες

Σήμερα, ἀγαπητοί μου, εἶνε ἑορτή· ἑορτάζει ἡ ἁγία ἰσαπόστολος Φωτεινὴ ἡ Σαμαρεῖτις καὶ ὁ ἅγιος μάρτυς Θεόκλητος.

Καὶ πρῶτα γιὰ τὴν ἁγία Φωτεινή. Τί ἦταν; Μιὰ γυναίκα πολὺ ἁμαρτωλή. Πολλὰ διηγεῖται τὸ συναξάρι της· ἐδῶ θὰ περιοριστῶ κυρίως σὲ ὅσα λέει γι᾽αὐτὴν τὸ Εὐαγγέλιο (βλ. Ἰω. 4,1-42). Πῆρε –καὶ διαδοχικὰ χώρισε– 5 ἄντρες· ζοῦσε τέλος μ᾽ ἕναν 6ο, ἀλλὰ καὶ μ᾽ αὐτὸν ὄχι νομίμως. Εἶχε συναίσθησι, ντρεπόταν γιὰ τὸν βίο της· ἀπόδειξις ὅτι, ἐνῷ οἱ ἄλλες γυναῖκες πήγαιναν πρωὶ στὸ πηγάδι τῆς Συχὰρ ν᾽ἀντλήσουν νερό, αὐτὴ πήγαινε τὸ μεσημέρι, σὲ ὥρα ποὺ δὲν θὰ πήγαινε ἐκεῖ κανένας ἄλλος.

Καὶ ὅμως γιὰ τὴ γυναῖκα αὐτή, ποὺ ὅλοι καὶ ἰδίως οἱ φαρισαῖοι τὴν περιφρονοῦσαν, ὁ Χριστός μας βάδισε χιλιόμετρα κάτω ἀπὸ καυστικὸ ἥλιο, γιὰ νὰ τὴ συναντήσῃ. Σταμάτησε ἐκεῖ, ὅπως ἕνας ψαρᾶς, γιὰ νὰ πιάσῃ αὐτὸ τὸ ψαράκι, τὴν ἐκλεκτὴ αὐτὴ ψυχή. Ἔδειξε ἔτσι, ὅτι ὅσο ἀξίζει μιὰ ψυχὴ δὲν ἀξίζει ὁ κόσμος ὅλος. Ἄνοιξε μαζί της διάλογο· διάλογο ἀνώτερο ἀπὸ τοὺς διαλόγους τοῦ Πλάτωνος καὶ ἄλλων σοφῶν τῆς ἀρχαιότητος. Ὁ Χριστὸς ἐδῶ ἀρχίζει ἀπὸ τὰ μικρὰ καὶ πηγαίνει στὰ μεγάλα, ἀρχίζει ἀπὸ εἰκόνες καὶ πάει στὶς πραγματικότητες, ἀρχίζει ἀπὸ τὰ ὑλικὰ καὶ πάει στὰ πνευματικά· ἀπὸ τὰ χαμηλὰ ἀνεβαίνει στὰ ὑψηλά.

Ὁ κόσμος ἔβλεπε τὰ ἐξωτερικά, ὅτι αὐτὴ εἶνε μιὰ ἁμαρτωλή, ζῇ στὴν παρανομία, καὶ τὴν κατέκρινε. Ὁ Χριστὸς ἔβλεπε μέσα της, ὅτι αὐτὴ εἶνε ἕνα διαμάντι ποὺ ἔπεσε σὲ βόρβορο. Ἀλλὰ καὶ μέσ᾽στὸ βόρβορο τὸ διαμάντι εἶνε διαμάντι. Κι αὐτὴ εἶχε μέσα της κάτι πολύτιμο. Τί; Κάτι σπάνιο, ποὺ δὲν τό’ χουν ὅλοι. Πῶς τὸ λένε αὐτὸ οἱ πατέρες τῆς Ἐκκλησίας; τὸ λένε «ἀγαθὴ προαίρεσι» ἢ «καλὴ πρόθεσι». Μεγάλο μυστήριο αὐτό.

Βλέπεις καὶ μιλάει ὁ κήρυκας σ᾽ ἕνα πλῆθος. Ὅλοι ἀκοῦνε, μὰ δὲν τοὺς ἀγγίζει κάτι, δὲν τοὺς πιάνει τὸ ἀγκίστρι. Μέσ᾽ ἀπ᾽ ὅλους ὅμως ἕνας προσέχει, συναισθάνεται καὶ συλλογίζεται· Τί σπουδαῖα εἶν᾽ αὐτὰ ποὺ ἀκούω; πρώτη φορὰ τὰ νιώθω, πώ πω πόσο ἁμαρτωλὸς εἶμαι!… Ἔτσι μέσ᾽ ἀπὸ τὸ πλῆθος ἐκεῖνο ὁ Θεὸς πιάνει αὐτὸν τὸν ἕνα. Τί εἶνε ἡ καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου! Ἡ Σαμαρείτισσα λοιπόν, παρ᾽ ὅλη τὴ διαφθορά της, διατηροῦσε ἕνα σπινθῆρα θεϊκό, τὴν καλὴ πρόθεσι. Ἀπὸ ποῦ φαίνεται αὐτό; Πρῶτον. Αὐτὴ ἡ ἀγράμματη γυναίκα δείχνει ὅτι ξέρει –ἢ ἐξ ἀκοῆς ἢ ἀπὸ λίγο διάβασμα μὲ κάποια κολλυβογράμματα–, ὅτι θὰ ἔρθῃ «ὁ Μεσσίας ὁ λεγόμενος Χριστός» (ἔ.ἀ. 4,25). Κύριε, λέει, ὅταν θὰ ἔρθῃ Ἐκεῖνος, θὰ μᾶς λύσῃ ὅλα τὰ ζητήματα, ὅλες τὶς πνευματικὲς ἀπορίες.

Καὶ λέει στὸ σημεῖο αὐτὸ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ποὺ ἔχει μιὰ θαυμάσια ὁμιλία στὴν Σαμαρείτιδα· Θαυμάζω τὴ γυναῖκα αὐτή· ἁμαρτωλὴ ἦταν, καὶ ὅμως πρόσεχε τὴ Γραφή. Καὶ στρεφόμενος στοὺς ἐκκλησιαζομένους λέει· Πόσοι ἀπὸ σᾶς προσέχετε τὴ Γραφὴ μὲ τέτοια προσοχή; πόσοι ἔχετε τὴν καλὴ διάθεσι ποὺ εἶχε αὐτὴ παρ᾽ ὅλη τὴν ἀτέλειά της; (βλ. P.G. 151,253C-D). Δεύτερον. Ὅταν ὁ Χριστὸς τῆς εἶπε ὅτι, «Εἶχες πέντε ἄντρες κι αὐτὸς ποὺ συζῇς τώρα μαζί του δὲν εἶνε δικός σου», αὐτὴ δέχτηκε τὸν ἔλεγχο· δὲν θύμωσε, δὲν «κλώτσησε». Καὶ σὲ διεφθαρμένη ἀκόμη γυναῖκα ἂν πῇς κάτι ποὺ τὴν θίγει, σὲ μισεῖ, σὲ πάει στὸ δικαστήριο. Γι᾽ αὐτὸ λοιπόν, ἐπειδὴ αὐτὸς ποὺ ἐλέγχει γίνεται μισητός, ἐσὺ «Μὴ ἔλεγχε κακούς, ἵνα μὴ μισήσωσί σε» (Παρ. 9,8).

Αὐτὴ ὅμως εἶχε τέτοια καλὴ διάθεσι, ὥστε ἀναγνώρισε τὴν ἁμαρτωλότητά της. Καὶ ἀπόδειξις αὐτοῦ εἶνε ὅτι εἶπε στοὺς χωριανούς της· «Ἐλᾶτε νὰ δῆτε ἕναν ἄνθρωπο ποὺ μοῦ εἶπε ὅλα ὅσα ἔκανα» (Ἰω. 4,29). Τί νὰ ποῦμε τώρα ἐμεῖς, ποὺ καὶ ὅταν μᾶς ἐλέγξουν δυστροποῦμε, ἀλλὰ καὶ ὅταν πᾶμε στὸν πνευματικὸ δὲν ὁμολογοῦμε τ᾽ἁμαρτήματα ἀλλὰ βγαίνουν μὲ τὸ τσιγγέλι; Τρίτον. Ἀπὸ τὴν ὥρα ποὺ γνώρισε τὸ Χριστό, μέσα στὴν ψυχή της ἄναψε ἕνας ἰσχυρὸς πόθος, αὐτὴ τὴ μεγάλη χάρι νὰ μὴν τὴν κρατήσῃ γιὰ τὸν ἑαυτό της, ἀλλὰ νὰ τὴ μεταδώσῃ καὶ στοὺς ἄλλους.

Μόλις ἀντιλήφθηκε καὶ πείσθηκε ὅτι μπροστά της ἔχει τὸ Μεσσία, ἔνιωσε τέτοια ἔκπληξι καὶ τέτοιο θάμβος, ὥστε ὑπέστη μεγάλη ἀλλαγή, μία μεταμόρφωσι. Ἄφησε ἐκεῖ τὴν ὑδρία, τὴ στάμνα της, καὶ μὲ φτερὰ στὰ πόδια ἔτρεξε στοὺς χωριανούς της· καὶ σ᾽ αὐτοὺς χωρὶς βία, μὲ ἔξυπνο τρόπο, ἀλλὰ καὶ μὲ μιὰ μεγάλη προσωπικὴ ταπείνωσι, εἶπε· Ἐλᾶτε νὰ δῆτε ἕναν ἄνθρωπο ποὺ μοῦ εἶπε ὅλα τὰ μυστικά μου· «μήτι οὗτός ἐστὶν (μήπως αὐτὸς εἶνε) ὁ Χριστός;» (ἔ.ἀ.). Βλέπετε; Γι᾽ αὐτὸ καὶ τὴν πιὸ διεφθαρμένη γυναῖκα μὴν τὴν καταδικάσουμε. Πόσες γυναῖκες ἀπὸ αὐτὲς ποὺ ὁ κόσμος χλευάζει καὶ βρίζει, κι οὔτε κανεὶς παπᾶς τὶς πλησίασε ποτέ, πόσες τέτοιες γυναῖκες ποὺ ἀναστενάζουν καὶ κλαῖνε καὶ ντρέπονται νὰ μποῦν στὴν ἐκκλησία, πόσες ἀπὸ αὐτὲς μέσα στὸ βοῦρκο τῆς ψυχῆς τους κρύβουν διαμάντια, ἔχουν τὴν καλὴ διάθεσι! Μὴν περιφρονήσουμε λοιπὸν κανένα. Τέταρτον.

Ἡ Σαμαρείτιδα, ἀφοῦ πίστεψε στὸ Χριστό, βαπτίστηκε καὶ ὠνομάστηκε Φωτεινή, δὲν ἡσύχασε πλέον. Ἀνάμεσα σ᾽ αὐτὰ ποὺ δείχνουν τὴν εἰλικρινῆ διάθεσί της εἶνε καὶ τὸ ὅτι ἐπηρέασε καὶ ἄλλαξε τὸ χωριό της, τὴν οἰκογένειά της, κόσμο πολύ. Εἶχε 2 γυιοὺς καὶ 5 ἀδελφές, ποὺ ἔγιναν ὅλοι Χριστιανοί. Τί νὰ ποῦμε τώρα ἐμεῖς; Λέει ἡ σημερινὴ Χριστιανὴ ὅτι πιστεύει καὶ θρησκεύει, ἀλλ᾽ αὐτὸ οὔτε στὸν ἄντρα οὔτε στὰ παιδιά της τὸ μεταδίδει. Σπάνιο πρᾶγμα νὰ δῇς οἰκογένεια ποὺ νά᾽νε ὅλη πιστὴ καὶ ἱεραποστολική.

Ψάχνω, θέλω νὰ βρῶ τέτοια οἰκογένεια, μὰ δὲν τὴ βρῆκα. Θαυμαστὸ τὸ παράδειγμα τῆς οἰκογενείας τῆς ἁγίας Φωτεινῆς. Πόσο θὰ προσευχήθηκε, πόσο θὰ κοπίασε καὶ μόχθησε, πόσο θὰ ἔκλαψε ἡ ἴδια, γιὰ ν᾽ ἀλλάξῃ τὸ σπίτι της! Κ᾽ ἐμεῖς τί κάνουμε; Τίποτα. Φτάνει ὅτι πιστέψαμε ἐμεῖς; πέρα τούτου τίποτ᾽ ἄλλο δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει; Ἡ ἁγία Φωτεινὴ εἶχε τόσο ζῆλο, ὥστε ἔγινε ἱεραπόστολος. Πέταξε σὰν ἀετὸς στὴ Μικρὰ Ἀσία, πῆγε ἀπὸ πόλι σὲ πόλι, ἀπὸ χωριὸ σὲ χωριό, πέρασε βουνὰ – λαγκάδια –ὤ τί κάνει ὁ ζῆλος!–, καὶ ποῦ ἔφτασε, ποῦ τελείωσε· στὴ Σμύρνη, μιὰ πόλι ποὺ μᾶς φέρνει δάκρυα. Ἐκεῖ μαρτύρησε κ᾽ ἐκεῖ οἱ Χριστιανοὶ ἔστησαν ἐκκλησία στὸ ὄνομά της. Εἶχαν τέτοιο ζῆλο, ὥστε τὴν ἔχτισαν μέσα σὲ 40 μέρες! αὐτὸ ὥριζε ἡ ἄδεια ποὺ ἔδωσαν οἱ Τοῦρκοι. Ἐργάστηκαν ὅλοι, μικροὶ – μεγάλοι, στὸ χτίσιμο. Καὶ ἔμεινε ὁ ναὸς αὐτὸς μέχρι τὴν καταστροφὴ τοῦ 1922.

Σ᾽αὐτὴ τὴν ἐκκλησία, τὴν Ἁγία Φωτεινή, λειτούργησε καὶ μίλησε γιὰ τελευταία φορὰ ὁ ἡρωικὸς ἱεράρχης, ὁ Σμύρνης Χρυσόστομος, καὶ εἶπε στὸ λαό· Ὁ Θεὸς μᾶς δοκιμάζει, μᾶς τιμωρεῖ γιὰ τὰ πολλά μας ἁμαρτήματα· ἔχετε θάρρος καὶ ἐλπίδα, θὰ ξημερώσουν καὶ πάλι καλύτερες ἡμέρες γιὰ τὸ ἔθνος μας. Καὶ μετὰ μαρτύρησε. Συνδέεται λοιπὸν ἡ ἁγία Φωτεινὴ καὶ μὲ τὸ μαρτυρικό μας γένος.

Γιὰ τὸν ἅγιο Θεόκλητο τώρα. Ὁ ἅγιος Θεόκλητος εἶνε τρόπον τινὰ δορυφόρος τῆς ἁγίας Φωτεινῆς· εἶνε ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ ἐκείνη ἔσωσε. Λάμπει καὶ ὁ ἅγιος Θεόκλητος ὡς ἀστέρι πρώτου μεγέθους. Ὁ Θεόκλητος, ποὺ ἀρχικὰ λεγόταν Λαμπάδιος, ἦταν ἕνας φοβερὸς μάγος ποὺ τὸν ἔτρεμαν ὅλοι. Ὅταν ἡ ἁγία Φωτεινὴ μὲ τὴ συνοδεία της ῥίχτηκαν σὲ καμίνι ἀναμμένο καὶ ἔμειναν ἀβλαβεῖς, τότε κάλεσαν τὸν Λαμπάδιο νὰ ἑτοιμάσῃ γι᾽ αὐτὲς ἕνα δηλητήριο καὶ τὶς ὑποχρέωσαν νὰ τὸ πιοῦν. Οὔτε τὸ φαρμάκι ὅμως μπόρεσε νὰ τὶς βλάψῃ.

Τότε ὁ Λαμπάδιος μετανόησε, ἀρνήθηκε τὴ μαγεία, πίστεψε στὸ Χριστό, καὶ δείχνοντας ἐμπράκτως τὴ μετάνοιά του ἔκαψε τὰ μαγικὰ βιβλία ποὺ εἶχε. Ἐν συνεχείᾳ βαπτίσθηκε Χριστιανός, πῆρε πλέον τὸ ὄνομα Θεόκλητος, καὶ τέλος μαρτύρησε.

Νὰ μιμηθοῦμε κ᾽ ἐμεῖς, ἀγαπητοί μου, τὴν ἁγία Φωτεινή. Ἰδίως οἱ γυναῖκες. Δὲν εἶμαι ἐναντίον τοῦ γάμου –τὸν ὁποῖον εὐλόγησε ὁ Χριστός– καὶ πολλὲς φορὲς μίλησα γι᾽ αὐτόν. Ἀλλὰ ἔχω μιὰ κρυφὴ προσμονή· μέσα ἀπὸ τὶς χριστιανικὲς οἰκογένειες νὰ βγοῦν καὶ ἱεραποστολικὰ πρόσωπα, ἄντρες καὶ γυναῖκες.

Τὸ 1942 ἀρκετὰ κορίτσια στὴ Φλώρινα ἀκολούθησαν ἱεραποστολικὸ δρόμο κι ἀφιερώθηκαν. Σήμερα τέτοια πρόσωπα εἶνε λίγα. Αὐτὴ ἡ γενεὰ δὲν ἔχει ἄλλο ὄνειρο παρὰ μόνο παντρειά! Ἂν κάποιος δὲν παντρευτῇ, θεωρεῖται χαμένος. Αὐτὸ εἶνε λάθος. Τὸ βλέπω στὴ μητρόπολι· κάθε μέρα ἔρχονται καὶ ζητοῦν νὰ χωρίσουν, κ᾽ ἐγὼ προσπαθῶ νὰ τοὺς συμβιβάσω, νὰ μὴ χωρίσουν. Καταριῶνται τὴν ὥρα τοῦ γάμου. Κι ὅμως παρ᾽ ὅλα αὐτὰ τοὺς βλέπεις· ἂν δὲν παντρευτῇ, λέει, τὸ κορίτσι, πάει χάθηκε. Παραπάνω ἀπὸ τὸ γάμο ὑπάρχει ἕνα ἄλλο ἰδανικό, ὑψηλότερο· τὸ παρθενικὸ καὶ ἱεραποστολικό. Πόθος καὶ εὐχή μας λοιπὸν εἶνε, κοντὰ στὰ παλαιὰ πρόσωπα, ποὺ εἶνε ἄλλωστε τόσο λίγα, νὰ δοῦμε καὶ νεώτερα ἱεραποστολικὰ πρόσωπα νὰ συνεχίζουν τὴν πορεία.

(†) ἐπισκόπου Φλωρίνης Αὐγουστῖνου Καντιώτη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s