ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΟY AΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ (2o)

Ὁρατὸς καὶ ἀόρατος κόσμος

«Ἁγίῳ Πνεύματι πᾶσα ψυχὴ ζωοῦται καὶ καθάρσει ὑψοῦται, λαμπρύνεται, τῇ τριαδικῇ Μονάδι ἱεροκρυφίως» (Ἀναβ. δ΄ ἤχ., ἀντίφ. α΄)

Χθές ἀγαπητοί μου, ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία μας ἑώρταζε τὸ γεγονὸς τῆς Πεντηκοστῆς. Ὅτι δηλαδὴ ἕνα ταπεινὸ σπιτάκι, ποὺ ἡ Γραφὴ τὸ ὀνομάζει «ὑπερῷον» (Πράξ. 1,13), μὲ τὴν κάθοδο τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἔγινε ἱερὰ κολυμβήθρα, μέσα στὴν ὁποία οἱ μαθηταὶ τοῦ Κυρίου βαπτίσθηκαν «ἐν Πνεύματι ἁγίῳ» (ἔ.ἀ. 1,5), κι ἀπὸ τὴν ὥρα ἐκείνη πῆραν τὴν ἅγια φωτιὰ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τὴν ξάπλωσαν στὰ πέρατα τῆς γῆς. Χθὲς Πεντηκοστή· καὶ σήμερα ἡ Ἐκκλησία μᾶς καλεῖ γιὰ νὰ τιμήσουμε καὶ νὰ προσκυνήσουμε, μετὰ ἀπὸ τὸ γεγονὸς τῆς καθόδου, αὐτὸ τὸ ἴδιο τὸ πρόσωπο τοῦ Παρακλήτου, τὸν ἕνα τῆς Τριάδος, τὸ πανάγιο Πνεῦμα.

Πνεῦμα ἅγιο! Ἀλλὰ στὴ σημερινὴ ἐποχὴ οἱ ἄνθρωποι δὲν συγκινοῦνται ἀπὸ τὸ ὄνομα αὐτό. Μίλα τους γιὰ γυναῖκες, γιὰ ἔρωτες, γιὰ συνοικέσια, γιὰ γάμους, γιὰ διαζύγια, γιὰ λεφτά, γιὰ ἡδονές, γιὰ διασκεδάσεις, γιὰ πολιτική, καὶ ὧρες ὁλόκληρες κάθονται νὰ σ᾽ ἀκούσουν. Γιὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο; τοὺς φαίνεται σὰ νὰ μιλᾶμε κινέζικα. Καὶ ὅμως εἶνε ἀνάγκη νὰ μιλήσουμε. Τὰ ὑπερήφανα καὶ ἐγωιστικὰ πνεύματα λένε· Τί εἶνε Πνεῦμα ἅγιο;… Σ᾽ αὐτὸ θ᾽ ἀπαντήσουμε μὲ λίγα λόγια.

Ὁ κόσμος, ἀγαπητοί μου, δὲν εἶνε τυχαῖο δημιούργημα. Ὅπως ὁ ναὸς ποὺ ἐκκλησιαζόμαστε δὲν φύτρωσε ἔτσι μόνος του μιὰ μέρα, χωρὶς ἀρχιτέκτονα, μηχανικό, ἐργάτες –ἂν τὸ πῇ κανεὶς αὐτὸ εἶνε παραφροσύνη–, ἔτσι καὶ ἀσυγκρίτως περισσότερο ὁ ὡραῖος ναὸς τοῦ σύμπαντος· δὲν εἶνε δημιούργημα τύχης. Ὁ κόσμος ἀποτελεῖται ἀπὸ ὁρατὰ καὶ ἀόρατα δημιουργήματα. Ὁρατὰ εἶνε αὐτὰ ποὺ βλέπουμε καὶ συλλαμβάνουμε μὲ τὶς πέντε αἰσθήσεις, ἀόρατα αὐτὰ ποὺ δὲν βλέπουμε. Ποιά εἶνε τὰ περισσότερα; Τὰ ἀόρατα. Ὑπάρχουν δὲ καὶ πολλὰ ὑλικὰ πράγματα ποὺ εἶνε ἀόρατα.

Θέλετε ἀποδείξεις; Ἂς ξεκινήσουμε λοιπὸν ἀπὸ αὐτά, τὰ ὑλικὰ καὶ κατώτερα, καὶ ἂς βαδίσουμε πρὸς τὰ ἀνώτερα καὶ πνευματικώτερα.

  • Ἔχεις ἕνα ποτήρι νερό. Βλέπεις τίποτα μέσα; Τίποτα. Καὶ ὅμως! Ὅταν γιὰ πρώτη φορὰ ὁ μικροβιολόγος ἔρριξε τὸ βλέμμα του μέσα ἀπὸ τὸ μικροσκόπιο, τρόμαξε. Εἶδε ὄχι χιλιάδες, ὄχι ἑκατομμύρια, ἀλλὰ δισεκατομμύρια ζῳύφια! Ἕνα ποτήρι νερὸ ἔχει πληθυσμὸ περισσότερο ἀπὸ ὅ,τι ὁ πλανήτης τῆς γῆς. Κολυμποῦν ἐκεῖ μέσα, καὶ δὲν τὰ βλέπει τὸ μάτι μας. Ἕνα ποτήρι ἕνας ἀόρατος κόσμος. Εὐτυχῶς ποὺ δὲν τὰ βλέπουμε· ἂν τὰ βλέπαμε, δὲν θὰ πίναμε νερό.
  • Θέλετε ἄλλο παράδειγμα; Ὁ ἀέρας. Ποιός τὸν βλέπει; Καὶ ὅμως ποιός μπορεῖ ν᾽ ἀρνηθῇ τὴν ὕπαρξί του; Πνέει ἄλλοτε ὡς αὔρα ἢ ζέφυρος, κι ἄλλοτε ὡς θύελλα καὶ τυφώνας ποὺ ξερριζώνει δέντρα. Εἶνε ἀόρατος, ἀλλ᾽ ἀναμφισβήτητα ὑπαρκτὸς ἀπὸ τὶς ἐνεργειές του.
  • Ἄλλο παράδειγμα ὁ ἠλεκτρισμός. Ποιός τὸν εἶδε; ποιός μπορεῖ νὰ πῇ τί εἶνε ὁ ἠλεκτρισμός; Εἴμαστε ὅμως βέβαιοι γιὰ τὴν ὕπαρξί του ἀπὸ τ᾽ ἀποτελέσματα ποὺ προκαλεῖ.
  • Ἄλλο παράδειγμα ὁ μαγνητισμός. Οἱ τεράστιες οὐράνιες σφαῖρες συγκρατοῦνται μεταξύ τους ἀπὸ μιὰ ἀόρατη κλωστή – ἐγὼ ἀπορῶ πῶς ὑπάρχουν ἄπιστοι. Ἡ κλωστὴ αὐτὴ ὀνομάζεται παγκόσμιος ἕλξις.
  • Θέλετε ἄλλο παράδειγμα; Ὅταν νυχτώσῃ, ὑψῶστε τὰ μάτια σας στὸν οὐρανό. Μὲ γυμνὸ μάτι μετροῦν μέχρι 6 χιλιάδες ἀστέρια· αὐτὰ εἶνε ὁρατά. Δὲν ὑπάρχουν ὅμως μόνο αὐτά· μὲ ἰσχυρὰ τηλεσκόπια οἱ ἐπιστήμονες βλέπουν πολὺ περισσότερα, πλῆθος ἀναρίθμητο, δισεκατομμύρια. Ἀόρατος κόσμος.

Νὰ προχωρήσουμε τώρα περισσότερο; Ὑπάρχει ἕνας ἀόρατος κόσμος πολὺ μεγαλύτερος ἀπὸ τὸ ὑλικὸ σύμπαν. Ποῦ εἶνε αὐτός; Μέσα μας, στὴν καρδιά, ὁ ἀόρατος κόσμος τοῦ πνεύματος. Ὁ Πλάτων εἶπε, ὅτι ἄνθρωπος εἶνε ὄχι αὐτὸ ποὺ βλέπουμε, τὸ ὁρατό, ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ποὺ δὲν βλέπουμε, τὸ ἀόρατο. Στὸ ὁρατό, στὸ σῶμα, ὅλοι μοιάζουμε (ἔχουμε μύτη, αὐτιὰ κ.λπ.)· ἐκεῖ ποὺ οἱ διαφορὲς εἶνε τεράστιες εἶνε ὁ ἀόρατος κόσμος, ἡ ψυχή! Ἐμεῖς, θὰ πῆτε, δὲ βλέπουμε ψυχή. Ἔτσι κ᾽ ἕνας ἄθεος χειροῦργος, τὴν ὥρα ποὺ τάραζε τὰ ἔντερα τοῦ ἀσθενοῦς, ἔλεγε· Ποῦ εἶνε ἡ ψυχή;… Νόμιζε ὁ ἀφελὴς ὅτι μπορεῖ νὰ τὴ δῇ. Ἡ ψυχὴ εἶνε ἀόρατη, ὑπάρχει ὅμως. Τὴν αἰσθανόμαστε ὅπως τὸν ἀέρα, τὸν ἠλεκτρισμό, τὸ μαγνητισμό. Πῶς τὴν αἰσθανόμαστε; Πρῶτα – πρῶτα ἀπὸ τὴ σκέψι ποὺ κινεῖται σὰν ἀστραπή, ἀπὸ τὰ μεγάλα καὶ εὐγενῆ αἰσθήματα, ἀπὸ τὶς ἰδέες, τὰ ὁράματα, τὰ ἰδανικά, ἀπὸ τοὺς ἡρωισμοὺς καὶ τὰ κατορθώματα. Αὐτὰ χωρὶς τὸν ἀόρατο κόσμο τῆς ψυχῆς εἶνε ἀνεξήγητα. Ὁ ἄνθρωπος ὡς μηχανὴ σωματικὴ δὲν διαφέρει ἀπὸ τὰ ζῷα, ἀλλ᾽ ὡς ψυχὴ ἔχει τεραστία διαφορά. Μὲ τὴν ψυχὴ ὑψωνόμαστε, διαγράφουμε κύκλους πέρα ἀπὸ τὰ ἄστρα καὶ τοὺς γαλαξίες, φθάνουμε στὸν κόσμο τῶν ἀύλων πνευμάτων, ἐκεῖ ποὺ εἶνε οἱ ἄγγελοι κ᾽ οἱ ἀρχάγγελοι, καὶ πέρα ἀπὸ αὐτούς, στὴν κορυφή. Ἐκεῖ στὴν κορυφὴ –«δεῦτε, προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν»– εἶνε τὸ Πνεῦμα, ὄχι μὲ πῖ μικρὸ ἀλλὰ μὲ Πῖ κεφαλαῖο, ὁ Νοῦς ὁ ἀόρατος, ποὺ κατασκεύασε, διαρρύθμισε, κυβερνᾷ καὶ κατευθύνει τὰ σύμπαντα. Εἶνε ὁ Θεός, ἡ ἁγία Τριάς – Πατὴρ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἐλέησε τὸν κόσμον κ᾽ ἐμένα τὸν ἁμαρτωλό.

Αὐτὴ εἶνε ἡ πίστις μας, ἀδελφοί. Ἄρχισε ἀπὸ τὰ μικρὰ καὶ ἔφθασε στὰ παμμέγιστα· ἀπὸ τὸ μικρὸ ἀόρατο κόσμο ποὺ κλείνει ἕνα ποτήρι νερό, καὶ φθάνει στὰ παμμέγιστα, στὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο, στὸν ἐν Τριάδι Θεόν.

Σήμερα ἑορτάζουμε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο, ποὺ ἔπνευσε ὡς βίαιος ἄνεμος, ἐνέπνευσε στοὺς ἀποστόλους φωτισμὸ καὶ σοφία, ἐνίσχυσε τοὺς ἁγίους σὲ ἀσκήσεις καὶ μαρτύρια, ἔδωσε στοὺς προγόνους μας ἡρωισμὸ γιὰ ἀγῶνες ἀπελευθερωτικούς. Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο ἦρθε ἀκόμα σὰν πύρινες γλῶσσες, σὰν φωτιὰ ποὺ καίει τὰ ἀγκάθια τῆς ἁμαρτίας, πάθη καὶ ἐλαττώματα. Ἔπνευσε τὴν Πεντηκοστὴ καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ πνέῃ· δὲν εἶνε ψέμα, εἶνε ἀλήθεια!

Πνεῦμα ἅγιο πνέει ἰδίως μέσα στὴν Ἐκκλησία ὅταν τελοῦνται τὰ ἱερὰ μυστήρια. Στὸ βάπτισμα Πνεῦμα ἅγιο δίνει στὸ νερὸ τῆς κολυμβήθρας «ῥαδιενέργεια», καὶ τὸ παιδὶ μπαίνει ἀράπης – βγαίνει ἄγγελος. Πνεῦμα ἅγιο ἔρχεται στὸ γάμο, καὶ «ὃ ὁ Θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω» (Ματθ. 19,6). Πνεῦμα ἅγιο στὴν ἐξομολόγησι σβήνει ὅλα τὰ ἁμαρτήματα. Πνεῦμα ἅγιο καὶ στὴ θεία λειτουργία μεταβάλλει τὸ ψωμὶ σὲ σῶμα καὶ τὸ κρασὶ σὲ αἷμα Χριστοῦ.

Στὴ σημερινὴ ἐποχή, ἀδελφοί μου, ὑπάρχουν δύο ἀντιμαχόμενες παρατάξεις· ἡ μία λατρεύει τὴν ὕλη, ἡ ἄλλη –ἐμεῖς– λατρεύουμε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο. Αὐτοὶ λένε, ἐκ τῆς ὕλης τὸ πνεῦμα· ἐμεῖς λέμε, ἐκ τοῦ Πνεύματος ἡ ὕλη. Τελικῶς θὰ νικήσῃ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο.

Ἔχουμε ἀνάγκη ἀπὸ Πνεῦμα ἅγιο. Χωρὶς αὐτὸ ἡ ζωή μας ἐξασθενεῖ, καταπίπτει, μένει χωρὶς χάρι καὶ φῶς, χάνει τὸν προσανατολισμό της. Μακριὰ ἀπὸ τὸ πανάγιο Πνεῦμα οἱ ἄνθρωποι γίνονται ὑλισταί, ἄνθρωποι τῆς ὀκᾶς. Σὲ ὅποια παράταξι κι ἂν ἀνήκουν, κυριαρχεῖ τὸ σύνθημα τῶν ἐπικουρείων «φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀποθνῄσκομεν» (Ἠσ. 22,13 & Α´ Κορ. 15,32)· ἀνέσεις, καλοπέρασι, ἀπολαύσεις, ἀπιστία, ἀμέλεια.

Τ᾽ ἀποτελέσματα; Ἐμένα ρωτᾶτε; Ἡ Ὕδρα, ἕνα νησάκι εὐλογημένο, ταράχθηκε ἀπὸ μιὰ τραγῳδία. Δυὸ μαθήτριες τῆς τελευταίας τάξεως τοῦ λυκείου, ἐπηρεασμένες ἀπὸ διδάγματα τοῦ ὑλισμοῦ, συμφώνησαν ν᾽ αὐτοκτονήσουν. Πῆγαν σ᾽ ἕνα βράχο ὕψους 30 μέτρων. Ἡ μία ἔκανε βουτιὰ στὸ χάος καὶ αὐτοκτόνησε, ἡ ἄλλη τὴν τελευταία στιγμὴ δίστασε καὶ σταμάτησε. Ἄφησαν ὅμως μιὰ ἐπιστολή, ποὺ θά ᾽πρεπε νὰ τὴ διαβάσουν ὅλοι οἱ γονεῖς. Ἐμεῖς, λένε, εἴμαστε ἀπὸ σπίτια ποὺ δὲ μᾶς ἔλειψε τίποτε, ἡ μάνα κι ὁ πατέρας ποτέ δὲ μᾶς μάλωσαν – τὰ γράφει ἡ ἐπιστολή. Χορτάσαμε, ἀηδιάσαμε. Ἡ ζωὴ ἔτσι δὲν ἔχει νόημα, καὶ αὐτοκτονοῦμε… Ὦ πατέρες καὶ μητέρες, δὲν εἶνε ἔτσι ἡ ζωή.

Ζωὴ ἴσον καθῆκον, θυσία! Μόνο ὅποιος ἀγωνίζεται καὶ θυσιάζεται γιὰ μιὰ ἰδέα, γιὰ ἕνα ἰδανικό, αὐτὸς ζῇ, οἱ ἄλλοι αὐτοκτονοῦν. Ποιά εἶνε παρακαλῶ ἡ ἰδέα σου, ποιό τὸ ἰδανικό σου; σπίτι, αὐτοκίνητο, λεφτά…; Μικρὲς ἰδέες. Ὑπάρχουν ἰδέες μεγάλες ποὺ γέννησε ὁ οὐρανὸς καὶ ἀπεκάλυψε τὸ πανάγιο Πνεῦμα.

Ἐμᾶς τὸ ἔθνος μας ἔζησε μὲ μεγάλες ἰδέες. Ἂς παρακαλέσουμε σήμερα τὸ Θεό, νὰ ἔρθῃ Πνεῦμα ἅγιο στὰ σπίτια, στὰ σχολεῖα, στὰ δικαστήρια, στὸ στρατό, στὴ βουλή, στοὺς ἄρχοντες καὶ στὸ λαό, σὲ πλουσίους καὶ φτωχούς. Ἂς ἔρθῃ πάλι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο, νὰ μᾶς καθαρίσῃ, νὰ μᾶς ἁγιάσῃ, νὰ μᾶς ζωοποιήσῃ, νὰ γίνουμε ὑπάρξεις πνευματικές, ἀντάξιοι ἁγίων προγόνων, νὰ συνεχίσουμε τὴν ἱστορία τοῦ μικροῦ ἀλλὰ ἐνδόξου τούτου ἔθνους· ἀμήν.

(†) ἐπισκόπου Φλωρίνης Αὐγουστῖνου Καντιώτη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s