ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΟ Β’ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΜΑΧΕΣ ΚΙΛΚΙΣ – ΛΑΧΑΝΑ, 19-21 ΙΟΥΝΙΟΥ 1913

Γράφει ο Κωνσταντίνος Χασόγιας, Θεολόγος του  Ε.Κ.Π.Α.

Με τη λήξη του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, έληξε η πρώτη περίοδος των νικηφόρων βαλκανικών πόλεμων των τεσσάρων βαλκανικών χριστιανικών βασιλείων ήτοι Σερβίας, Βουλγαρίας, Μαυροβουνίου και Ελλάδος κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ωστόσο ακόμα δεν είχαν καθοριστεί τα όρια των εδαφών που θα κέρδιζε η κάθε χώρα με αποτέλεσμα να είναι ακαθόριστη η οριοθέτηση των εδαφών για κάθε χώρα. Η Βουλγαρία επιθυμούσε τα εδάφη της Μακεδονίας έχοντας το όνειρο της «Μεγάλης Βουλγαρίας», από τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου του 1878, η Σερβία την έξοδο στην Αδριατική θάλασσα και η Ελλάδα να απελευθερώσει τους Έλληνες της Μακεδονίας. Ήδη στην απελευθερωμένη Θεσσαλονίκη από τον Ελληνικό Στρατό, υπό την διοίκηση του Διαδόχου Κωνσταντίνου, στρατοπέδευε μία μεραρχία του βουλγαρικού στρατού. Οι προκλήσεις των Βουλγάρων έναντι των ελληνικών δυνάμεων είχαν φανεί την 19η Φεβρουαρίου 1913 στη Νιγρίτα και την 11η Μαΐου  1913 στο Παγγαίο όταν επιχείρησαν αιφνιδιαστικά να  καταλάβουν τα συγκεκριμένα υψώματα με απώτερο σκοπό την κατάληψη της Θεσσαλονίκης.

Την 11η/24η Μαΐου 1913 έφτασε στην Θεσσαλονίκη ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος και έπειτα από πέντε ημέρες ο Πρωθυπουργός Ελ. Βενιζέλος. Κοινή αντίληψη και των δύο πολιτειακών ανδρών ήταν ότι δε θα αργούσε να ξεσπάσει μία νέα σύγκρουση.

Για το λόγο αυτό την 19η Μαΐου/ 1η Ιουνίου 1913 υπογράφθηκε στη Θεσσαλονίκη μία μυστική ελληνο-σερβική αμυντική συνθήκη. Οι Βούλγαροι εποπτεύθηκαν την ελληνο-σερβική συμμαχία και θέλοντας να αιφνιδιάσουν επιτέθηκαν κατά Ελλήνων και Σέρβων την 17/30 Ιουνίου 1913. Σημειώνεται δε ότι ο Βουλγαρικός Στρατός ήταν ισχυρότερος έναντι Ελλήνων και Σέρβων αφού διέθετε 316 τάγματα, ενώ 199 τάγματα διέθετε η Σερβία και 73 τάγματα η Ελλάδα. Επικεφαλής των Βουλγαρικών δυνάμεων ήταν ο Στρατηγός Μιχαήλ Σαβώφ.

Αρχικά οι ελληνικές δυνάμεις εκκαθάρισαν τη Θεσσαλονίκη από το βουλγαρικό στρατό. Εν συνεχεία την 18η Ιουνίου 1913 έφτασε στη Θεσσαλονίκη ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος και ανέλαβε ως αρχιστράτηγος τη διεύθυνση των επιχειρήσεων του Ελληνικού Στρατού. Εξέδωσε επείγουσα διαταγή για να χτυπηθεί ο βουλγαρικός στρατός στην περιοχή Κιλκίς-Λαχανά. Οι Βούλγαροι οχυρώθηκαν στα υψώματα του Παλιόκαστρου και στην πόλη του Κιλκίς που κατείχαν από την 26η Οκτωβρίου 1912.

ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ ΤΟΥ ΚΙΛΚΙΣ

Την 19η Ιουνίου 1913 στον τομέα του Κιλκίς έφθασαν οι ελληνικές μεραρχίες ΙΙ, ΙΙΙ, IV, V καθώς και η Ταξιαρχία Ιππικού προκειμένου να επιτεθούν κατά της ΙΙΙης Βουλγαρικής Μεραρχίας. Το πρωί της 19ης Ιουνίου ξεκίνησε η ελληνική επίθεση κατά των βουλγαρικών δυνάμεων, υπό δύσκολες καιρικές συνθήκες καθώς η θερμοκρασία έφτανε τους 40 βαθμούς κελσίου. Οι ημέτερες δυνάμεις απελευθέρωσαν το χωριό Μάνδρες.

Την 20η Ιουνίου η προχώρηση των ελληνικών ταγμάτων ήταν δυσχερής λόγω της έντονης δράσης του βουλγαρικού πυροβολικού. Το Γενικό Στρατηγείο στις 17:00 εξέδωσε επείγουσα  διαταγή για κοινή δράση και των τεσσάρων μεραρχιών. Ο Αρχιστράτηγος- Βασιλεύς Κωνσταντίνος τόνιζε προς τους άνδρες του την ανάγκη απελευθερώσεως του Κιλκίς υπογραμμίζοντας ότι: «ΑΥΡΙΟ ΑΞΙΩ ΤΗΝ ΠΤΩΣΙΝ ΤΟΥ ΚΙΛΚΙΣ». Η κίνηση αυτή πραγματοποιήθηκε μόνο από τη ΙΙα Μεραρχία του Στρατηγού Κωνσταντίνου Καλλάρη. Την 20η προς 21η Ιουνίου εκδηλώθηκε η νυχτερινή επίθεση της ΙΙας Μεραρχίας κατά των Βουλγάρων. Έγιναν φονικές μάχες σώμα με σώμα με τη χρήση της λόγχης. Στις 09:40 της 21ης Ιουνίου 1913 ο Καλλάρης ανέφερε στο Γενικό Στρατηγείο: «Αναγγέλω νίκην Κιλκίς. Εχθρός υποχωρεί εγκαταλείψας οχυρωμένας θέσεις ήδη εγκαταλείπει και πόλιν κατά τμήματα. Διέταξα καταδίωξιν. Πλευρική ραγδαία επίθεσις μεραρχίας μου εδικαίωσε προσδοκίας σας επενεγκούσα αποφασιστικήν έκβασιν αγώνος».

ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ ΤΟΥ ΛΑΧΑΝΑ

Στο μέτωπο του Λάχανα η Ιη ελληνική μεραρχία επιτέθηκε κατά των βουλγαρικών θέσεων στις 06:00. Την επιθετική επιχείρηση πραγματοποίησαν το 2ο και 4ο Ελληνικό Σύνταγμα. Προωθηθήκαν σε απόσταση 800 μέτρων από τις βουλγαρικές θέσεις όπου δέχθηκαν καταιγισμό εχθρικών πυρών και καθηλώθηκαν. Τον αγώνα των ελληνικών δυνάμεων ενίσχυσε το 5ο Σύνταγμα καθώς και τρεις ορειβατικές πυροβολαρχίες. Το 1ο Σύνταγμα Ευζώνων κατέλαβε το ύψωμα «Γερμανικό» και συνέχισε προς Ξυλόπολη. Το μεσημέρι της 21 Ιουνίου 1913 ο Ταγματάρχης Ιω. Βελισσαρίου με τους Εύζωνες του 9ου Τάγματος, επιτέθηκαν δια της λόγχης κατά των Βουλγάρων και εκπόρθησαν τις βουλγαρικές θέσεις. Ο ηρωικός Ταγματάρχης Βελισσαρίου απελευθέρωσε το Λαχανά και ο ίδιος έπεσε ηρωικά στο πεδίο της μάχης. Όταν ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος πληροφορήθηκε το θάνατό του είπε: «Ήταν επόμενο. Τέτοιοι ήρωες δε ζουν πολύ». Στο συλλυπητήριο τηλεγράφημα που συνέταξε και απέστειλε προς τη σύζυγό του έγραφε τα εξής: «Χαιρετίζω τον Ήρωα των Ηρώων».

Τα αποτελέσματα του  Β’ Βαλκανικού Πολέμου ήταν εξαιρετικά. Ολόκληρη η Μακεδονία ήταν ελεύθερη και ελληνική. Ο στρατιωτικός εκείνος άθλος οφείλονταν στην άρτια εκπαίδευση αλλά και τον ηρωισμό τόσο των αξιωματικών όσο και των οπλιτών του Ελληνικού Στρατού. Ο Β. Δούσμανης τόνιζε ότι ο Έλληνας στρατιώτης αψήφησε το βουλγαρικό πυροβολικό και εφάρμοσε την τακτική «Εμπρός δια της λόγχης». Επτά διοικητές Συνταγμάτων και τρείς  διοικητές ταγμάτων έπεσαν υπέρ πατρίδος στην τριήμερη αυτή μάχη. Αναδείχθηκε επιπλέον για άλλη μία φορά η χρηστή διοίκηση του Ελληνικού Στρατού υπό τον Αρχιστράτηγο και Ανώτατο Άρχοντα της Χώρας, Βασιλέα Κωνσταντίνο καθώς και η ικανότητα του Γενικού Επιτελείου αφού τα σχέδια του Ελληνικού στρατού, είχαν συνταχθεί με επιμέλεια από τον τότε, Ταγματάρχη Μηχανικού Ιωάννη Μεταξά. Οι νίκες στο πεδίο της μάχης έφεραν στη συνέχεια και τη νίκη στο διπλωματικό αγώνα της εποχής για την κυβέρνηση του Ελ. Βενιζέλου.

Στις κρίσιμες ημέρες που βιώνουμε τα διδάγματα της ανδρείας των προγόνων μας της Μάχης Κιλκίς-Λαχανά, δίνουν το παράδειγμα στη νέα γενιά των Ελλήνων, ότι μόνο με εθνική ομοψυχία και με τη βοήθεια του Τριαδικού Θεού οι Έλληνες μπορούν να μεγαλουργήσουν, νικώντας υπέρτερους εχθρούς. Τότε εμεγαλύνθη η Ελλάδα, σήμερα οι απόγονοι εκείνων των ηρώων κρατούν άσβεστη τη μνήμη τους και τους ευγνωμονούν για τη θυσία τους.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
– Γ.Ε.Σ./Δ.Ι.Σ., «Ο Ελληνικός στρατός κατά τους Βαλκανικούς πολέμους 1912-1913, Τόμος Γ’ Επιχειρήσεις κατά των Βουλγάρων (Β’ Βαλκανικός Πόλεμος)», Αθήνα 1992
– Δούσμανη Βίκτωρ,  Ο Συμμαχικός Πόλεμος κατά των Βουλγάρων, Αθήναι, 1927
– Μαρκεζίνη Β. Σπυρίδωνος. Πολιτική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος, Αθήνα 1966.
– Παπαφλωράτος Ιωάννης, Η ιστορία του Ελληνικού Στρατού, Τ. 1ος, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα, 2014.

Πηγή: https://anastasiosk.blogspot.com

Ιούνιος 1919, Μικρά Ασία: Η άγνωστη δολοφονία των Ελλήνων προσκόπων από τους Τούρκους

Θεοφάνης Μαλκίδης

Η Μικρασιατική Καταστροφή αποτελεί για την Ελλάδα πάντα μια ανοικτή πληγή. Οι σφαγές χιλιάδων Ελλήνων και η προσφυγιά που ακολούθησε ασφαλώς είναι μια από τις πλέον μαύρες σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.

Και γίνεται ακόμη πιο μαύρη όταν μετά από τόσα χρόνια η Τουρκία προκαλεί και δείχνει ασέβεια στους νεκρούς εκείνης της ταραγμένης περιόδου.

Μια από τις άγνωστες ιστορίες, μια σφαγή των Ελλήνων προσκόπων της Μικράς Ασίας.

Πρόκειται για ένα κομμάτι της Γενοκτονίας που αφορά τους προσκόπους στο Αιδίνιο, στα Σώκια στην Κάτω Παναγιά: «Πήγαμε έξω από τη Νίκαια για να δούμε τους σφαγμένους χριστιανούς, στον δρόμο ευρίσκοντο κεφάλια, σκορπισμένα χέρια και πόδια, παρακάτω ήσαν στοιβαγμένα κάπου 400 κορμιά.»

Ο ιδρυτής του προσκοπισμού Μπέιντεν Πάουελ είχε πει σχετικά τα εξής : «Η θυσία των Ελλήνων Προσκόπων του Αϊδινίου αποτελεί μοναδικό παράδειγμα στον Προσκοπισμό όλου του κόσμου. Οι ηρωικοί Πρόσκοποι επισφράγισαν με το αίμα τους τα ιδανικά της αγάπης των για την πατρίδα και για την ελευθερία».

Στο Αιδίνιο, τακτικός στρατός και άτακτοι (τσέτες) δολοφόνησαν δύο χιλιάδες Έλληνες της πόλης, αφήνοντας πίσω τους την ολοκληρωτική καταστροφή. Δολοφονίες, λεηλασίες, βιασμοί, καταστροφή κάθε ελληνικής πολιτισμικής παρουσίας….

Ανάμεσα στους χιλιάδες Έλληνες που δολοφονήθηκαν τον Ιούνιο του 1919, δολοφονήθηκαν και πρόσκοποι, οι οποίοι συντέλεσαν οι σημαντικά στην παρουσία του Ελληνισμού στην περιοχή. Στη Μικρά Ασία νέοι άνθρωποι, πρόσκοποι στο Αιδίνιο, στην Κάτω Παναγιά και στα Σώκια έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της Γενοκτονίας. Οι πρόσκοποι του Αιδινίου, οι οποίοι είχαν δημιουργήσει δύο προσκοπικές ομάδες, οι οποίες απέμειναν στην πόλη, για να υπερασπίσουν τους Έλληνες. Οι πρόσκοποι του Αιδινίου δολοφονήθηκαν όλοι, μετά από φρικτά βασανιστήρια, από τους Τούρκους.

Τον Νίκο Αυγερίδη του έβγαλαν τα μάτια, τον Φιλοκτήτη Αργυράκη τον έγδαραν, τον 19χρονο Μίνω Βεινόγλου τον αποκεφάλισαν με σκουριασμένο μαχαίρι, τους λοιπούς τους λογχίζουν και τους κατακρεουργούν.

Ανάμεσά στους δολοφόνους και ο αρχηγός των Τούρκων προσκόπων και μετέπειτα πρωθυπουργός στα Σεπτεμβριανά του 1955, όταν εξαφανίστηκε ο Ελληνισμός της Κωνσταντινούπολης, Αντνάν Μεντερές!

Πώς δημιουργήθηκε

Στα Σώκια το Μάιο του 1919 ιδρύεται η προσκοπική ομάδα με αρχηγό τον εκκλησιαστικό επίτροπο Χρ. Χριστίδη, ο οποίος δημιούργησε και προσκοπική μπάντα. Οι πρόσκοποι και εδώ πρόσφεραν πολύτιμες υπηρεσίες στα ελληνικά στρατεύματα ως οδηγοί, ταχυδρόμοι, τραυματιοφορείς, γραφείς. Στην ανάπτυξη του προσκοπισμού συνέβαλε και ο παπάς Δημήτρης Οικονόμου με τα πατριωτικά του κηρύγματα και τις προτροπές του για στράτευση των νέων στον προσκοπισμό.

Όμως στα Σώκια, πριν προλάβει να μπει ο ελληνικός στρατός έχουμε κατάληψη της πόλης από τους Ιταλούς, που παρέμειναν μέχρι και τον Απρίλιο του 1922, και μόνον για μικρό διάστημα (Απρίλιο – Αύγουστο του 1922) παρέμεινε υπό ελληνική κυριαρχία. Οι Τούρκοι της περιοχής παρακολουθούσαν με καχυποψία τις κινήσεις των νεαρών πρόσκοπων, καθώς και των μελών της Επιτροπής, γονέων και φίλων. Τη Μεγάλη Παρασκευή του 1921, ενώ ψαλλόταν ο Επιτάφιος, οι Τούρκοι συνέλαβαν πολλούς, μεταξύ των οποίων και νεαρούς πρόσκοπους. Τους έσυραν στο δικαστήριο ως εγκληματίες, τους καταδίκασαν και τους φυλάκισαν σε σκοτεινά υπόγεια, υπό την ανοχή των Ιταλών, μέχρι τις 8 Απριλίου 1922.

Τα μεσάνυχτα 8 με 9 Απριλίου τους έβγαλαν από τα μπουντρούμια και αλυσόδετους τους οδήγησαν στα βουνά, στα καταφύγια των ληστοσυμμοριτών. Στην διαδρομή, οι Τούρκοι προέβησαν σε ξυλοδαρμούς, στερήσεις και αλλά μαρτυρία. Όταν στις 9 Απριλίου μπήκε ο ελληνικός στρατός, βρέθηκε προ τελεσμένων. Προέβη σε καταδίωξη των Τούρκων Τσετών προκειμένου να απελευθερώσει τους Σωκιανούς αιχμαλώτους. Δυστυχώς, από τους 78 ομήρους, άλλους είχαν κατασφάξει και άλλους τους έδωσαν ως δούλους σε τούρκικες οικογένειες. Ελάχιστοι διασώθηκαν με έντονα τα σημάδια της τούρκικης βαρβαρότητας.

Στην Κάτω Παναγιά, απέναντι από τη Χίο, το Μάιο του 1919 ιδρύθηκε μια προσκοπική ομάδα με 42 παιδιά. Τοπικός έφορος (και ιδρυτής) Εμμανουήλ Μανθεάκης και αρχηγός Περικλής Παπαχατζηδάκης. Οι πρόσκοποι ενθουσιώδεις και με καμάρι παρήλαυναν. στην πόλη τραγουδώντας εθνικά τραγούδια, που ενδυνάμωναν τον πατριωτισμό των κατοίκων. Είχαν συστήσει ομάδα πυρόσβεσης και προέβαιναν σε δασώσεις κυρίως ελαιοδέντρων. Συμμετείχαν σε εράνους, γιορτές κοινότητας και της εκκλησίας. Ωστόσο η Κάτω Παναγιά, υπήρξε ένας ακόμη τόπος μαρτυρίου για τους Έλληνες πρόσκοπους. Γιατί και εδώ οι Τσέτες έδειξαν τη βαρβαρότητα τους. Από το βιβλίο του Συλλόγου με τίτλο: «Πενήντα χρόνια του ζεριζωμού»(1922 – 1972), καταγράφουμε ένα απόσπασμα:

«Με την πρώτη εμφάνιση τους στο χωριό, οι ληστοσυμμορίτες εξαπολύουν πρωτοφανή τρομοκρατία. Λεηλασίες, σφαγές, βιασμοί και βρησμοί παντού. Ξεχωρίζουν και συλλαμβάνουν τους δυο ιερείς, το δάσκαλο και τους πρόσκοπους, που θα υποστούν θάνατο από μαρτύρια. Τον παπα-Κουρμπά και τον παπα-Νικολή τους κομματιάζουν και τους κρεμάνε στα τσιγκέλια των σφαγίων του Τσεσμέ. Το δάσκαλο Ιωάννη Θεονίδη, τον ποιητή Αρσένιο Σάρικα και τους αθώους πρόσκοπους… τους υποβάλλουν σε απερίγραπτα μαρτυρία και τους θανατώνουν με μοναδική κατηγορία ότι ήταν πρόσκοποι. Όσοι Κατωπαναγιουσήδες επέζησαν από το δράμα του Αυγούστου το 1922, έχουν να λένε και να θυμούνται ότι τα τραγικότερα θύματα ιστορικής λαίλαπας ήταν οι ανήλικοι πρόσκοποι».

Ο παρακάτω κατάλογος δίνει τα ονόματα των δολοφονηθέντων Προσκόπων του Αιδινίου και των Σωκίων:

ΑΪΔΙΝΙ

Νικόλαος Αυγερίδης (Ιδρυτής και Τ.Ε.) 2. Επαμεινώντας Αναστασιάδης (μέλος Τ.Ε.) 3. Μιχαήλ Τσοχατζής (μέλος Τ.Ε.) 4. Φιλοκτήτης Αργυράκης (Αρχηγός 1ης Ο.Π.) 5. Μίνως Βεϊνόγλου (Αρχηγός 2ης Ο.Π.) 6. Αιμίλιος Παπαδόπουλος (Αρχηγός 3ης Ο.Π.)και οι πρόσκοποι:7. Ιωάννης Αβραάμ 8. Κωνσταντίνος Ανδρεάδης 9. Ηρακλής Αντωνίου 10. Δήμος Αραδούλης 11. Γεώργιος Θεοδώρου 12. Βασίλειος Ιωάννου 13. Γεώργιος Ιωάννου 14. Χρυσόστομος Κανάτας 15. Γεώργιος Καραγιαννόπουλος16. Δήμος Καραμαούνας 17. Δημήτριος Κουγιουμτζής 18. Κυριάκος Μανθόπουλος 19. Εμμανουήλ Μαρινάκης 20. Ευδόκιμος Μιναρεδζόγλου 21. Θεοδόσιος Μιναρεδζόγλου 22. Νικόλαος Μιναρεδζόγλου 23. Γεώργιος Νικητόπουλος 24. Κωνσταντίνος Νομικός 25. Γεώργιος Παναγής 26. Γεώργιος Παπαδάκης 27. Δημήτριος Πρωτοψάλτης 28. Πλάτων Σαμιωτάκης 29. Δημοσθένης Σακελλαρίδης 30. Μάνθος Τσοχατζής 31. Ευστάθιος Χριστοδούλου

ΣΩΚΙΑ

1. Χρήστος Χριστίδης (Αρχηγός)και οι πρόσκοποι 2. Γιώργος Βενέτος 3. Βασίλειος Γεωργιάδης 4.

Δημήτριος Καραμηνάς 5. Θρασύβουλος Καραμηνάς 6. Δημήτριος Μελάς 7. Ευστράτιος Ματθαίου 8. Ιωάννης Στολίδης 9. Γεώργιος

Σαβράκης 10. Βασίλειος Χαραλάμπους 11. Γεώργιος Χαραλάμπους 12. Γεώργιος Χατζημιχαήλ 13. Κωνσταντίνος Χειμωνίδης

Πηγή: https://www.pellanews.gr

«Γενοκτονία των Ποντίων» και «Σφαγή της Τριπολιτσάς»: Αλήθειες και Ψέματα

Του Πέτρου Γρουμπού*

Μόλις πριν λίγες μέρες, και αφού η πολιτειακή και πολιτική ηγεσία της χώρας με μηνύματα και με ειδική συνεδρίαση της Εθνικής Αντιπροσωπείας τίμησε την Ημέρα Μνήμης (19 Μάιου)  της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου ακούσαμε  ένα Τουρκικό παραλήρημα: “Μιλάει για τους Πόντιους η Ελλάδα που έσφαξε Τούρκους στην Τριπολιτσά το 1821”. Είχε το θράσος το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών να κάνει αυτήν την ανιστόρητη και παραληρηματική ανακοίνωση. 

Επιμένει να μην αναγνωρίζει τη Γενοκτονία των Ποντίων (και όχι Μόνο) και υποστηρίζει ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να μιλά γιατί διέπραξε “φρικαλεότητες” κατά των Τούρκων στην “σφαγή της Τρίπολης το 1821”. Το Τουρκικό ΥΠΕΞ μιλά για «σφαγές δεκάδων χιλιάδων Τούρκων στην Τριπολιτσά στις 23 Σεπτεμβρίου 1821», με σκοπό να μην επιζήσει ούτε ένας Τούρκος στην Πελοπόννησο και το ρεπορτάζ του κρατικού τηλεοπτικού δικτύου TRT  χαρακτήρισε «γενοκτονία» τα γεγονότα της Τριπολιτσάς.

Αν και δεν είμαι ιστορικός, αλλά Πανεπιστημιακός καθηγητής θα προσπαθήσω να ρίξω λίγο φως σε αυτήν την φραστική διαμάχη που ξεκίνησε η Τουρκία και παρουσιάσθηκε πρόσφατα επ’ ευκαιρία του θέματος της γενοκτονίας των Ποντίων.

Να δούμε όμως τι ακριβώς έγινε στη Τριπολιτσά το 1821;  Τι γράφουν Έλληνες αγωνιστές στα απομνημονεύματά τους, τι γράφουν οι ιστορικοί, οι Ευρωπαίοι φιλέλληνες, καθώς και για πρώτη φορά γνώμες Τούρκων ιστορικών που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας.

Έτσι για τις σφαγές της Τριπολιτσάς έχουμε:

Σπυρίδων Τρικούπης (1788-1873), «Ένας λαός που αποτινάζει πολύχρονο και βαρύ ζυγό ενεργεί με μεγάλη σκληρότητα κατά των πρώην δυναστών του. Οι οπλοφόροι Έλληνες υπήρξαν ασυγκράτητοι εκείνες τις μέρες και έδειχναν σαν να ήθελαν να εκδικηθούν σε μια μέρα για τα βάσανα τεσσάρων αιώνων.  Οι κάθε ηλικίας Οθωμανοί, Οθωμανίδες και Εβραίοι ξεπερνούσαν μόλις τις 10.000».

Gustan – Friedrich Hertzberg (Γερμανός ιστορικός και ελληνιστής, 1826- 1910) «Η ορμή των πορθητών για αιματοχυσία ήταν μεγάλη…. Υπολογίζετε  ότι 8.000-10.000 Τούρκοι, Αλβανοί  και Εβραίοι ήταν τα θύματα των σφαγών κατά την άλωση της Τριπολιτσάς» 

Φωτάκος (Φώτιος Χρυσανθόπουλος, 1798-1879)

«Πολλοί δε Τούρκοι, προτίμησαν και κάηκαν μέσα στα σπίτια των με τις οικογένειες τους παρά να παραδοθούν στους υπόδουλους τους… Δεν τους σκότωσαν λοιπόν οι Έλληνες όλους τους Τούρκους».

Διονύσιος Κόκκινος (1884-1967)

«Η φοβερά εκείνη σφαγή….είχε  τις αιτίες της.  Ήτο η τραγική εξόφλησης μακρών λογαριασμών από τις σφαγές της Κωνσταντινουπόλεως, της Σμύρνης και της Κύπρου, από την ατίμωσιν των κοριτσιών του Άργους, …..»

Τι λένε όμως οι Τούρκοι ιστορικοί για την άλωση της Τριπολιτσάς;
Ο Γιουσούφ μπέης γράφει: «Ο λαός ούτος, (σημ. εννοεί τους Οθωμανούς) ήτο έκδοτος εις την μέθη, εις την ηδυπάθεια και εις τον έκλυτων βίο. Είχε καταντήσει να θεωρούνται επιτρεπτά δι’ αυτούς όλα τα ανοσιουργήματα και όλες οι ανηθικότητες, ούτως ώστε μοι επιτρέπεται να ειπώ, ότι κατέστησαν άξιοι της θείας τιμωρίας».  Ο Εσάτ Αφέντης αποδίδει την ευθύνη για την είσοδο των Ελλήνων στην Τριπολιτσά στους «άθεους» Αλβανούς που ήταν στην ακολουθία του σερ ασκέρι και φύλαγαν το χαρέμι του. Ο Μπαχίρ Αφέντης κατηγορεί τον κεχαγιά Σαλίχ αγά ως υπεύθυνο για όσα έγιναν στην Τριπολιτσά.

Να θυμίσουμε  στο Τουρκικό ΥΠΕΞ τις σφαγές των Ελλήνων από τους Τούρκους-Οθωμανούς; Τι έχει να πει για τη σφαγή της Χίου στις 30 Μαρτίου-2 Απριλίου, 1822; Η έκρηξη της Επανάστασης βρήκε το πολυπληθές ελληνικό στοιχείο της Χίου να ευημερεί (117.000 έναντι 3.000 Οθωμανών Τούρκων και 100 Εβραίων). Υπολογίζεται ότι από τους 117.000 χριστιανούς κατοίκους του νησιού, 42.000 σφαγιάστηκαν, 50.000 πιάστηκαν αιχμάλωτοι και 23.000 διέφυγαν προς τις επαναστατημένες περιοχές της Ελλάδας και τη Δυτική Ευρώπη.  Στη Χίο επέζησαν μόνο 1800- 2000 !

Ίσως η πλέον σημαντική από τις μαρτυρίες για όσα έγιναν στη σφαγή  της Χίου είναι η ομολογία του τότε τοποτηρητή της Χίου Βαχίτ πασά: «τους μεν ηλικιωμένους πέρασαν (οι μουσουλμάνοι) γενναιότατα εν στόματι μαχαίρας, τας δε ωραίας κόρας των και τους τρυφερούς νεανίσκους των ηχμαλώτισαν. Το αίμα έρρευσε ποταμηδόν …». Όταν ο ίδιος απέστειλε στην Κωνσταντινούπολη αναφορά για την ανακατάληψη του νησιού, απέστειλε μαζί και πέντε  φορτία με κομμένα κεφάλια και δύο  φορτία κομμένα αυτιά.

Να αναφέρουμε απλά μερικές άλλες σφαγές πολλών χιλιάδων χριστιανών από τους Τούρκους (χωρίς αριθμούς). Σφαγές: της Σαμοθράκης, της Νάουσας, των Ψαρών, της Κάσου, η ηρωική έξοδος του Μεσολογγίου. Ξέρει μαθηματικά το Τουρκικό ΥΠΕΞ για να αθροίσει τους σφαγιασθέντες  Έλληνες χριστιανούς;

Και τώρα ας επανέλθουμε στο θέμα των γενοκτονιών. 

“Τί είναι όμως Γενοκτονία; Ο διεθνής όρος Genocide (Γενοκτονία) θεσπίστηκε το 1948 από τον ΟΗΕ, ο οποίος ουσιαστικά έλαβε υπόψη τις Γενοκτονίες των Τούρκων εναντίον των Χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο όρος «γενοκτονία» (genocide) δεν υπήρχε στην Αγγλική γλώσσα πριν το 1944. Πρόκειται για λέξη με πολύ συγκεκριμένο νόημα η οποία αναφέρεται στα βίαια εγκλήματα που διαπράττονται εις βάρος μιας ομάδας με στόχο το φυσικό αφανισμό της.

Η Τουρκία αρνείται  κατηγορηματικά  ότι έχει διαπράξει ποτέ κάποια γενοκτονία. Η Ιστορία όμως τη διαψεύδει. Οι ιστορικοί έχουν καταγράψει ότι η Τουρκία έχει διαπράξει τουλάχιστον τρεις  γενοκτονίες σε βάρος των εθνικών μειονοτήτων των Αρμενίων, του Ελληνισμού (Πόντο και Μικρά Ασία) και των Ασσυρίων. Οι Έλληνες, οι Αρμένιοι και οι Ασσύριοι που γενοκτονήθηκαν υπολογίζονται από 3 έως 3,5 εκατομμύρια. Ο μέγιστος εκτιμώμενος αριθμός είναι 1.500.000 Αρμένιοι, 1.250.000 Έλληνες και 750.000 Ασσύριοι.

Την γενοκτονία των Αρμενίων, έχουν αναγνωρίσει πάνω από 30 εθνικά κοινοβούλια στον κόσμο και επιβεβαιώθηκε κατά τον πιο ιστορικό τρόπο όταν την αναγνώρισε ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν με την υπογραφή του τον Απρίλιο του 2021.

Στον Πόντο από το 1914 μέχρι το 1923 είχαμε τους γνωστούς διωγμούς, που κατέληξαν σε Γενοκτονία με 353.000 θύματα. Η πρόσφατη σειρά στην τηλεόραση «Το Κόκκινο Ποτάμι» ήταν μια δραματική σειρά εποχής, βασισμένη στο ομώνυμο ιστορικό μυθιστόρημα του Χάρη Τσιρκινίδη και αφορά πραγματικά γεγονότα γύρω από την γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού. Όλοι οι Έλληνες και Ελληνίδες πρέπει να δουν αυτή τη σειρά μέσω του YouTube.  Όσα χρόνια και αν περάσουν ΠΟΤΕ μα ΠΟΤΕ οι «Έλληνες» δεν πρέπει να ξεχάσουμε αυτά που πέρασαν όχι μόνο οι Έλληνες που ζουν μέσα στην Ελλάδα αλλά και οι Πόντιοι και οι Έλληνες της Μικράς Ασίας και πολλοί άλλοι, όλοι χωρίς καμία εξαίρεση  γιατί αυτά που πέρασαν οι «Έλληνες»  ξεπερνά την φαντασία κάθε ανθρώπου, γιατί αυτοί ποτέ δεν θα μετανιώσουν για αυτά που μας έκαναν και είναι απάνθρωποι και παραμένουν έτσι.

Τα εγκλήματα των Γενοκτονιών που διέπραξαν οι Τούρκοι έπρεπε να είχαν τιμωρηθεί από την διεθνή κοινότητα. Χωρίς τιμωρία, κατά κανόνα, τα εγκλήματα επαναλαμβάνονται. Και η Τουρκία δεν φαίνεται να έχει καμιά αίσθηση για τα εγκλήματα που διέπραξε εναντίον των Χριστιανών. Και λυπάμαι που θα πω ότι οι ηγέτες της Τουρκίας φαίνεται ότι δεν γνωρίζουν τη λέξη ΝΤΡΟΠΗ! Η ιστορία όμως είναι αμείλικτη και κάποτε θα τιμωρήσει παραδειγματικά την Τουρκία.

(*) Ομότιμου Καθηγητή Πανεπιστημίου Πατρών, μέλους του ΙΗΑ

Πηγή: http://aktines.blogspot.com

29 Μαΐου. Για να ανορθωθούμε.

Στόν ἡμεροδείκτη τοῦ Μαΐου, θέση ξεχωριστή γιά τήν ἱστορία τῆς Ρωμιοσύνης καί γιά τήν ἑλληνική ψυχή κατέχει ἡ 29η τοῦ μήνα. Θυμίζει ἐκείνη τήν ἀποφράδα Τρίτη τοῦ 1453, πού σήμανε τήν πτώση τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων, ἡ ὁποία τεῖχος καί προστασία της εἶχε τήν Παναγία μας.

Ο ἱστορικός μας Κ. Παπαρρηγόπουλος ἐκτιμᾶ ὅτι «διά τῆς ἁλώσεως ταύτης δέν ἔπεσε μόνη ἡ κυριευθεῖσα πόλις, δέν ἔπεσε μόνη ἡ καταλυθεῖσα βασιλεία, ἀλλ᾿ ἐπί χρόνον μακρόν ἐπεσκιάσθη κόσμος ὁλόκληρος πραγμάτων, καί δογμάτων, ὁ κόσμος ὁ ἑλληνικός». Καί ὁ κορυφαῖος βυζαντινολόγος τῶν ἡμερῶν μας Στῆβεν Ράνσιμαν συμφωνεῖ ὅτι «ἡ ἡμερομηνία τῆς 29ης Μαΐου 1453 ἀποτελεῖ ἕνα σημεῖο στροφῆς στήν ἱστορία», μία ριζική ἀλλαγή.

Δυσάρεστη μνήμη, θλιβερή. ῞Ομως καί τά πιό θλιβερά ἔχουν τή θετική προσφορά τους, ὅταν τά μελετοῦμε καί εἴμαστε πρόθυμοι νά ἀποδεχθοῦμε τά μηνύματά τους. Η πιό μεγάλη συμφορά μπορεῖ νά γίνει ὁ πιό μεγάλος δάσκαλος, νά μᾶς προσφέρει ἐποπτικά τό πιό σωτήριο μήνυμα. ᾿Αναζητώντας αὐτό τό μήνυμα ἀνασύρουμε ἀπό τίς ἱστορικές πηγές πολύτιμα μαθήματα πού ἀποκαλύπτουν τά βαθύτερα αἴτια τῆς πτώσεως. Μνημονεύω μόνο τρεῖς μαρτυρίες·

Ο ᾿Ιωσήφ Βρυέννιος, σοφός δάσκαλος, λίγο πρίν ἀπό τήν ἅλωση διεκτραγωδεῖ τήν ἀσέβεια καί ἀνομία πού εἶχαν ἐνσκύψει στό λαό καί τόν εἶχαν διαφθείρει ὥς τό μεδούλι τῶν κοκκάλων. Τή μεγάλη διαφθορά ἐπιβεβαιώνει καί ἡ συγκλονιστική ἐξομολόγηση τοῦ Γενναδίου Σχολαρίου, πρώτου πατριάρχη μετά τήν ἅλωση· «Διεφθάρημεν καί ἐβδελύχθημεν ἐν τοῖς ἡμῶν ἐπιτηδεύμασιν (=γίναμε σιχαμεροί γιά τά ἔργα μας). Πάντες ἐξεκλίναμεν, ἅμα ἠχρειώθημεν… οἱ ποιμένες ἠπατῶμεν τόν λαόν τοῦ Θεοῦ… οἱ ἄρχοντες ἠπειθῶμεν τοῖς νόμοις σου…». Καί ὁ διδάσκαλος τοῦ Γένους᾿Ηλίας Μηνιάτης στηλιτεύει τήν τριπλή σκλαβιά τῶν ῾Ελλήνων, ἠθική, πνευματική καί -τή συνέπεια τῶν προηγουμένων- ἐθνική. Μ᾿ ἕνα λόγο, ἡ ἁμαρτία καί ἡ ἀπομάκρυνση τῶν χριστιανῶν ἀπό τό θέλημα τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ βασική ρίζα τῆς συμφορᾶς. Τό διακηρύττει ὁ ἀδιάψευστος λόγος τοῦ Ψαλμωδοῦ· «ἐάν μή Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες· ἐάν μή Κύριος φυλάξῃ πόλιν, εἰς μάτην ἠγρύπνησεν ὁ φυλάσσων» (Ψα 126,1) καί «ἰδού, οἱ μακρύνοντες ἑαυτούς ἀπό Σοῦ ἀπολοῦνται» (Ψα 72,27).

Αν ἡ μνήμη τῆς ἐθνικῆς συμφορᾶς φέρνει στά μάτια μας δάκρυα πόνου, ἡ γνώση καί ἀναγνώριση τῶν αἰτίων ἐκείνης τῆς συμφορᾶς μπορεῖ νά μᾶς ὁδηγήσει στά σωτήρια δάκρυα τῆς μετανοίας. Τό μήνυμα, γιά τούς ἄρχοντες καί τό λαό, ἁπλό, σαφές, σωτήριο· Νά μετανοοῦμε γιά τά δικά μας λάθη, γιά τά σφάλματα τῶν πατέρων μας, γιά τῶν παιδιῶν μας τίς ἀστοχίες. Νά μετανοοῦμε, γιά νά διορθωθοῦμε, νά ἀνορθωθοῦμε!

(του μακαριστού Στεργίου Σάκκου, Ομοτίμου Καθηγητού Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ)

Πηγή: http://aktines.blogspot.com

Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΤΟ 1453 ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

Γράφει ο Κωνσταντίνος Χασόγιας, Θεολόγος του Ε.Κ.Π.Α .

Στο νου των Ελλήνων η ημερομηνία της 29ης Μαΐου, καθ’ έτος, φέρνει μνήμες από τις τελευταίες στιγμές της χιλιετούς Ελληνορωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Βυζάντιο), καθώς και τον ηρωικό όσο κι απέλπιδα αγώνα που έδωσαν οι πρόγονοι μας στα μισογκρεμισμένα τείχη της Κωνσταντινούπολης όταν αντιμετώπισαν τον Οθωμανό επιδρομέα. Οι υπερασπιστές της Πόλης υπό την ηγεσία του τελευταίου Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου ΙΑ’, Παλαιολόγου, αγωνίσθηκαν με αυτοθυσία και γενναιότητα μέχρι τέλους και έπεσαν ηρωικώς υπέρ πίστεως και πατρίδος την 29η Μαΐου 1453.

Λίγο πριν την άλωση του 1453 η κραταιά χριστιανική Αυτοκρατορία, αποτελούσε φάντασμα του εαυτού της. Στα εδάφη της Αυτοκρατορίας είχε απομείνει η Βασιλεύουσα και η Πελοπόννησος με το Δεσποτάτο του Μυστρά. Μετά το θάνατο του άτεκνου Αυτοκράτορα Ιωάννη Η’ Παλαιολόγου τον Οκτώβριο του 1448, νέος αυτοκράτορας στέφθηκε, στις 6 Ιανουαρίου 1449 στο Μυστρά, ο αδελφός του ο Κωνσταντίνος. Ο Ιστορικός Κωνσταντίνος Παπαρραηγόπουλος σημείωνε γλαφυρά ότι : «Ο Κωνσταντίνος πήρε το ακάνθινο στέμμα του Βυζαντίου απαράλλακτα όπως ο αξιωματικός, που διορίστηκε φρούραρχος μία πόλης που είναι περικυκλωμένη από όλα τα μέρη από εχθρούς και ενώ δεν έχει ούτε σοβαρά οχυρώματα, ούτε αρκετή φρουρά, έπρεπε να υπακούσει τη διαταγή που του δόθηκε. Κατ’ αυτό τον τρόπο ανέλαβε το μαρτύριο που του επέβαλε η τύχη.» Η ενθρόνιση του στην «Βασιλίδα των πόλεων», έγινε την 12η Μαρτίου 1449.

Στο οθωμανικό στρατόπεδο ο Σουλτάνος Μουράτ Β’ αποβίωσε στις 3 Φεβρουαρίου 1451 και νέος Σουλτάνος στο θρόνο αναδείχθηκε ο γιος του Μωάμεθ Β’. Η Κωνσταντινούπολη βρισκόταν μέσα στην καρδιά της οθωμανικής επικράτειας και διαχώριζε τις ασιατικές από τις ευρωπαϊκές κτήσεις των Οθωμανών. Πρώτος στόχος του νεαρού σουλτάνου ήταν να νικήσει τον τελευταίο θύλακα του ελληνισμού που στεκόταν εμπόδιο και στη συνέχεια να εγκαθιδρύσει στην Κωνσταντινούπολη ένα κέντρο αποφάσεων της αναπτυσσόμενης οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Ο πόλεμος κηρύχθηκε στα μέσα του 1452. Ο Κωνσταντίνος ΙΑ’ στήριξε όλες τις ελπίδες του στη βοήθεια από τη Δύση. Το Φθινόπωρο του 1452 έφθασαν στην Πόλη ο παπικός λεγάτος καρδινάλιος Ισίδωρος και ο Λεονάρδος της Χίου με ένα σώμα τοξοτών. Για να έλθει η πολυπόθητη βοήθεια στις 12 Δεκεμβρίου 1452, ο Αυτοκράτορας συνεχίζοντας την πολιτική του αδελφού του, διακήρυξε στην Αγία Σοφία την ένωση των Εκκλησιών και τέλεσε κοινή λειτουργία μεταξύ Λατίνων και Ορθοδόξων. Ωστόσο η βοήθεια δεν έφθασε ποτέ από τον Πάπα και τους Ηγεμόνες της Δύσης. Αντίθετα μετά από αυτή την ενέργεια που έγινε εξ ανάγκης, μεγάλωσε περισσότερα η έχθρα μεταξύ «ενωτικών και «ανθενωτικών». Έκπληξη προκάλεσαν τότε οι ορθόδοξοι Σέρβοι που έστειλαν βοήθεια όχι στον χριστιανό Αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης, αλλά στον Μωάμεθ Β’. Μόνο ο Δόγης της Βενετίας Φραγκίσκος Φόσκαρης έστειλε στην Κωνσταντινούπολη δύο πολεμικές γαλέρες. Ενώ την 20η Ιανουαρίου 1453 έφθασε στην Πόλη ο Γενουάτης αριστοκράτης Ιωάννης Ιουστινιάνης- Λόγγο με 700 άνδρες για να βοηθήσει στην άμυνά της.

Στις 7 Απριλίου 1453 ξεκίνησε η πολιορκία της Κωνσταντινούπολης. Το τεράστιο κανόνι του Ουρβανού που διέθετε ο Μωάμεθ Β’, προκαλούσε τρομερές καταστροφές στα τείχη της Πόλης και φόνευε τους υπερασπιστές της. Ο Κεράτειος Κόλπος ήταν φραγμένος με μια βαρειά αλυσίδα, την οποία δεν πέτυχαν οι Οθωμανοί να σπάσουν παρά τις συνεχείς προσπάθειές τους. Καθημερινά οι σοβαρές επιθέσεις είχαν αποκρουσθεί και άρχισε να κλονίζεται το ηθικό του εχθρού. Ύστερα όμως από επιθέσεις επτά εβδομάδων τα τείχη της πολιορκούμενης πόλης άρχισαν να εμφανίζουν σοβαρά ρήγματα. Η τελική έκβαση δεν θα αργούσε πια να κριθεί.

Την 23η Μαΐου στην πρόταση του Μωάμεθ Β’ για παράδοση της Πόλης, ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ΙΑ’ απήντησε: «Το δέ τήν πόλιν σοί δοῦναι οὔτ’ ἐμόν ἐστί οὔτ’ ἄλλου τῶν κατοικούντων ἐν ταύτῃ· κοινή γάρ γνώμη πᾶντες αὐτοπροαιρέτως ἀποθανοῦμεν καί οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν», ήταν ένα νέο «ΜΟΛΩΝ ΛΑΒΕ», όμως το τέλος της Πόλης και της Αυτοκρατορίας ήταν προδιαγεγραμμένο.

Ο Μωάμεθ Β’ αποφάσισε να εξαπολύσει τη γενική επίθεση την 29η Μαΐου. Την παραμονή οι χριστιανοί της Πόλης, τέλεσαν στην Αγία Σοφία την τελευταία θεία λειτουργία. Ύστερα από την ακολουθία οι υπερασπιστές γύρισαν στις θέσεις τους ενώ ο Αυτοκράτορας επιθεωρούσε τις αμυντικές γραμμές. Τις πρωινές ώρες άρχισε η επίθεση των Οθωμανών. Οι ηρωϊκοί υπερασπιστές κράτησαν για πολύ ώρα την εισβολή και απέκρουαν όλες τις επιθέσεις. Τότε ο σουλτάνος έριξε στη μάχη τους Γενίτσαρους, και ύστερα από σκληρό αγώνα το επίλεκτο αυτό σώμα του οθωμανικού στρατού κατόρθωσε να ανέβει στα τείχη. Παράλληλα σε εκείνη την κρίσιμη στιγμή πληγώθηκε θανάσιμα ο Ιωάννης Ιουστινιάνης. Βλέποντας την Πόλη να πέφτει στα χέρια των Οθωμανών ο Αυτοκράτορας με το ξίφος στο χέρι του πολεμούσε αδιάκοπα τους εισβολείς. Οι συμπολεμιστές του είχαν πέσει στο πεδίο της μάχης και βλέποντας να έχει μείνει μόνος φώναξε τα εξής κατά τον Φραντζή: «Δεν υπάρχει εδώ εις Χριστιανός, όστις λάβη την κεφαλήν μου;». Πράγματι ουδείς χριστιανός είχε μείνει όρθιος να πολεμά δίπλα του. Ο Αυτοκράτορας δέχθηκε χτύπημα από ξίφος στο πρόσωπο, ανταπέδωσε το κτύπημα αλλά έπεσε όταν δέχθηκε δεύτερο κτύπημα από Τούρκο στον ώμο του. Έπεσε ηρωικά υπερασπιζόμενος την Πόλη που ίδρυσε ο Μέγας και Άγιος Κωνσταντίνος. Στους χιλιάδες νεκρούς υπερασπιστές ο Αυτοκράτορας ξεχώριζε μόνο από τα κόκκινα πέδιλα που ήταν κεντημένοι οι χρυσοί αετοί.

Ο Κωνσταντίνος ΙΑ’ Παλαιολόγος στη συνείδηση του λαού έμεινε ως ο θρυλικός «Μαρμαρωμένος Βασιλιάς» του σκλαβωμένου έθνους και έγινε η ελπίδα του στα τετρακόσια χρόνια της οθωμανικής τυραννίας. Η μνήμη του τελευταίου Αυτοκράτορα, η Πίστη στον Θεό και το κρυφό σχολειό ήταν οι δυνάμεις που κράτησαν τον ελληνισμό σε εγρήγορση στα χρόνια της δουλείας και έτσι το ελληνικό έθνος επέζησε μέχρι το σωτήριο έτος 1821.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

1. Γεωργίου Φραντζή, Άλωσις της Κωνσταντινουπόλεως Υπό των Τούρκων, Ερανισθείσα εκ των Χρονικών, εκδ. Σ.Κ. Βλαστού, Εν Αθήναις, 1866

2. Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, Η Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος 8ος, εκδ. Φάρος, Αθήνα, 1983

3. Κωνσταντίνος Τσοπάνης, Άλωση 1453, εκδ. Omni Publising, Αθήνα, 2012

4. Ostrogorsky Georg, Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους, Τόμοι Α-Γ’, εκδ. Βασιλοπουλος, Αθήναι, 1978 5. Steven Runciman, Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης 1453, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα, 2005

Πηγή: https://anastasiosk.blogspot.com